Iwanowo zmniejsza dług przez umorzenie

30 października obwód iwanowski opublikował rozporządzenie nr 404-p z 29 października, zatwierdzające główne kierunki państwowej polityki zadłużenia na 2027 rok oraz okres planistyczny 2028–2029. Uchyla ono poprzednią wersję, rozporządzenie nr 371-p z 25 września 2025 roku, i wchodzi w życie 1 stycznia 2027 roku. Dziewięć stron, podpisane przez gubernatora Stanisława Woskriesienskiego; przeczytaliśmy je w całości w tej sesji.

Większość regionalnych dokumentów o polityce zadłużenia to szablony. W tym jest zdanie, które szablonem nie jest. Wśród celów polityki zadłużenia na lata 2027–2029 rozdział 4 wymienia jako trzeci:

„coroczne zmniejszanie wielkości długu państwowego obwodu iwanowskiego poprzez realizację prawa do umorzenia zadłużenia z tytułu federalnych kredytów budżetowych”

Nie zmniejszanie długu. Zmniejszanie długu przez umorzenie, wpisane jako metoda. Odpowiadające mu zadanie, dwa akapity niżej, brzmi: „przestrzeganie warunków realizacji prawa do umorzenia zadłużenia obwodu iwanowskiego z tytułu federalnych kredytów budżetowych”. Deklarowanym planem obwodu wobec własnego długu na najbliższe trzy lata jest spełnienie warunków darowania.

Tak już to działa

Rozdział 2 relacjonuje, co stało się w 2026 roku. Na podstawie wniosku gubernatora i na mocy dwóch zarządzeń rosyjskiego Ministerstwa Finansów — nr 109 z 20 kwietnia 2026 roku i nr 216 z 21 lipca 2026 roku — część zadłużenia Iwanowa z tytułu federalnych kredytów budżetowych została umorzona:

„w wyniku czego dług państwowy obwodu iwanowskiego obniżył się o 1,7 mld rubli”

Wobec stanu, który ten sam dokument podaje na 1 stycznia 2026 roku — 8,5 mld rubli — umorzenie to stanowi dokładnie 20%. Liczby na 1 stycznia 2027 roku w dokumencie nie ma, a obwód zamierza dalej zaciągać federalne kredyty infrastrukturalne, więc obecnego stanu zadłużenia podać nie możemy. Ale największym pojedynczym ruchem na tym długu w minionym roku było skreślenie, nie spłata.

I obwód spodziewa się więcej. Znowu rozdział 2:

„W latach 2027 – 2029 planuje się kontynuować prace nad umorzeniem zadłużenia obwodu iwanowskiego z tytułu federalnych kredytów budżetowych.”

Struktura: cały federalny, rynkowego zero

Tabela 1 rozporządzenia podaje trzyletni szereg. W mld rubli i procentach, tak jak ujmuje je dokument:

W ciągu dwóch lat dług spadł o 4,6 mld rubli, czyli o 35,1%, a obciążenie o 16,8 punktu. Przez cały ten szereg rynkowy udział długu wynosi zero, a federalny sto. Rozporządzenie uznaje to za osiągnięcie: „Głównym wynikiem realizacji polityki zadłużenia w latach 2023 – 2025 było ukształtowanie optymalnej struktury długu państwowego obwodu iwanowskiego przy braku pożyczek rynkowych”. Według własnej oceny stabilności zadłużenia regionów, którą Ministerstwo Finansów przeprowadziło w 2025 roku, Iwanowo czwarty rok z rzędu zaliczono do grupy pożyczkobiorców o wysokim poziomie stabilności zadłużenia.

Rozdział 5, o instrumentach polityki zadłużenia, mówi, że następne trzy lata potoczą się tak samo — politykę będzie się realizować „za pomocą instrumentów nierynkowych (kredyty budżetowe zaciągane do budżetu obwodu z budżetu federalnego)” — i kończy się jednoznacznym stwierdzeniem:

„Zaciąganie kredytów w instytucjach kredytowych, emisja papierów wartościowych obwodu iwanowskiego oraz udzielanie gwarancji państwowych obwodu iwanowskiego w latach 2027 – 2029 nie są planowane.”

Żadnych banków, żadnych obligacji, żadnych gwarancji, przez trzy lata. Jedyni wierzyciele wymienieni w całym dokumencie to budżet federalny i Skarb Federalny.

A pułap i tak idzie w górę

W tym miejscu dokument przestaje być spójny sam ze sobą. Rozdział 2 prognozuje, że na koniec 2026 roku ogólne obciążenie długiem będzie „nie wyższe niż 12 procent” dochodów bez wpływów nieodpłatnych. Ten sam akapit ustala dalej oczekiwanie na kolejne trzy lata:

„Analogiczny wskaźnik w latach 2027 – 2029 prognozuje się na poziomie nie wyższym niż 17,6%.”

Tabela 2 czyni to wiążącym, ustalając ≤17,6% jako cel stabilności zadłużenia na 1 stycznia 2028, 2029 i 2030 roku jednakowo. To 5,6 punktu powyżej poziomu, z którym obwód spodziewa się zamknąć 2026 rok, i proporcjonalnie prawie o połowę więcej.

Region, który planuje co roku zmniejszać dług przez umorzenie, wyższego pułapu nie potrzebuje. Arytmetyka dwóch własnych liczb dokumentu pokazuje, o ile więcej on pozwala. 8,5 mld na 1 stycznia 2026 roku stanowiło 14,8% dochodów bez wpływów nieodpłatnych, co lokuje tę bazę dochodową w okolicach 57,4 mld rubli. Przy niezmienionej bazie 12% oczekiwane na koniec 2026 roku odpowiada mniej więcej 6,9 mld długu — czyli niemal dokładnie 8,5 minus umorzone 1,7, tak że samo umorzenie wyjaśnia prognozę na 2026 rok. Pułap 17,6% na tej samej bazie odpowiada mniej więcej 10,1 mld: około 3,2 mld rubli zapasu ponad to, gdzie umorzenie zostawia dług.

To nasza arytmetyka, nie dokumentu, i obowiązuje tylko dopóty, dopóki dochody bez wpływów nieodpłatnych pozostają tam, gdzie były. Rozporządzenie nie zawiera żadnej prognozy dochodów, a to druga droga, którą ta relacja mogłaby tam dojść: pułap może rosnąć, bo oczekuje się wzrostu licznika, albo dlatego, że oczekuje się skurczenia mianownika — dokument nie mówi, o którą z nich chodzi.

Reszta tabeli 2 jest ustawiona tam, gdzie wiązać nie może. Limit rocznej spłaty i obsługi to ≤18% wobec faktycznych 1,0%; limit obsługi długu w wydatkach to ≤1% wobec faktycznych 0,08%. Tylko główny wskaźnik obciążenia w ogóle zbliża się do rzeczywistej sytuacji obwodu — i właśnie ten został przed chwilą podniesiony.

Dwa przesunięcia, jedno z nazwą

Obok umorzenia rozporządzenie odnotowuje, że płatności są przesuwane. Na mocy ustawy federalnej nr 431-FZ z 28 listopada 2025 roku — ustawy o szczególnych zasadach wykonywania budżetów w 2026 roku — zadłużenie Iwanowa wobec Federacji Rosyjskiej z tytułu kredytów budżetowych, z wyłączeniem kredytów na projekty infrastrukturalne, kredytów na uzupełnienie salda na rachunku jednolitym oraz kredytów ze środków czasowo wolnych rachunku jednolitego budżetu federalnego, „podlegające spłacie w 2026 roku w kwocie 669,9 mln rubli, zostaje przeniesione na 2030 rok”.

Następnie, osobno:

„Zgodnie z ustawodawstwem spłata zadłużenia z tytułu kredytów budżetowych podlegających zwrotowi w latach 2027 - 2029 może zostać przeniesiona na lata 2031 – 2033.”

To drugie zdanie nie wskazuje żadnego aktu. We wrześniu pisaliśmy o przesunięciu 300 mld rubli spłat regionalnych kredytów budżetowych z lat 2027–2029 — jako o projekcie ustawy, którego tekst jeszcze nie istniał — i to rozporządzenie nie dowodzi, że projekt uchwalono: 431-FZ to ustawa z 2025 roku o roku 2026, a obwód powołuje się na nią wyłącznie w sprawie 669,9 mln. Rozporządzenie pokazuje co innego: rząd obwodu, pisząc trzyletnią politykę zadłużenia, traktuje przesunięcie na lata 2027–2029 już jako obowiązujące prawo.

Na tym samym długu pracują więc jednocześnie trzy mechanizmy: część jest darowana, część tegorocznej płatności przesunięto o cztery lata w przód, a płatności przypadające na trzy lata objęte tym dokumentem mogą z kolei zostać przesunięte o cztery lata.

W tym samym tygodniu Samara pożyczyła 23 mld

28 października ministerstwo finansów obwodu samarskiego opublikowało swoje zarządzenie nr 01-07/83n z 23 października o emisji obligacji obwodu z 2026 roku — dokumentowych papierów imiennych o zmiennym kuponie i z amortyzacją długu, państwowy numer rejestracyjny RU34017SAM0. Decyzję o emisji przeczytaliśmy w tej sesji. Punkty 6 i 7:

„Łączna liczba Obligacji wynosi 23 000 000 (dwadzieścia trzy miliony) sztuk. Łączna wielkość emisji Obligacji wynosi 23 000 000 000 (dwadzieścia trzy miliardy) rubli według wartości nominalnej.”

Plasowanie otwiera się 19 listopada 2026 roku, w drodze subskrypcji otwartej na Giełdzie Moskiewskiej, a upoważnionym agentem emitenta jest Sbierbank KIB.

Dwa regiony, jeden tydzień, przeciwstawne dokumenty. Samara idzie na rynek po 23 mld rubli po takiej stawce, na jaką przestawi się kupon. Iwanowo zapisało, że na rynek nie pójdzie wcale, bo nie musi: jego wierzycielem jest budżet federalny, a jego planem jest, by mu darowano.

Co to znaczy dla szeregów, które prowadzimy

Skonsolidowane saldo budżetów regionalnych mierzymy jako kroczącą sumę dwunastomiesięczną dla wszystkich regionów Rosji razem. Wynosi obecnie 1,466 bln rubli deficytu, z oceną 33 na 100 wobec przedwojennej kotwicy — nadwyżki 0,661 bln na koniec 2021 roku — i zarejestrowanej linii alarmowej na deficycie 2,5 bln. Nasz poradnik o budżetach regionalnych wyjaśnia, jak zbudowany jest ten szereg. Nic w tym rozporządzeniu go nie rusza: w dzisiejszym porannym przebiegu żaden odczyt się nie zmienił, a indeks wytrzymałości wynosi 46 na 100, w strefie stresu.

To, co dokument dodaje, to najczystszy dostępny przypadek ograniczenia, które poradnik już formułuje: region zadłużający się w banku i region otrzymujący federalne umorzenie mogą wykazać to samo saldo. Saldo rejestruje, co wydano, wobec tego, co wpłynęło. Nie rejestruje, komu ten dług się należy, czy wycenia go rynek, czy wniosek do Ministerstwa Finansów, ani czy zostanie on kiedykolwiek spłacony.

Ten miesiąc dostarczył obu końców tego zakresu. Okręg chanty-mansyjski pożyczył 88,9 mld, Rostów po raz trzeci podniósł deficyt, pokrywając go w 95,7% obligacjami i kredytem bankowym, a Irkuck pokrył 97,6% deficytu w wysokości 38,7 mld kredytem bankowym z dwuletnim limitem zapadalności. Naprzeciw nich Krym nie wykazał ani kredytów bankowych, ani papierów wartościowych i zaksięgował uwolnione środki na poczet już poniesionych wydatków wojennych. Iwanowo stoi po stronie Krymu i idzie o krok dalej niż którykolwiek z nich: uczyniło umorzenie corocznym celem w dokumencie rządzącym najbliższymi trzema latami.

Federalna strona tego układu to część, którą warto zapamiętać. Zasady umorzenia kasują dług w wysokości, jaką region faktycznie wydaje na zatwierdzoną listę, a od 2027 roku ścieżka wydatków wojennych ma stanąć otworem dla wszystkich regionów. Region finansowany w ten sposób nie ma rynku, przed którym miałby odpowiadać, ani harmonogramu spłat, który by go wiązał. Ma natomiast warunek do spełnienia, ustalany przez centrum, i dług, który wchłania budżet federalny — a właśnie tam trafia koszt regionalnej luki, w latach wykraczających poza horyzont, jaki planuje którykolwiek z tych dokumentów.

Czego nie wiemy

Ile Iwanowo jest winne teraz. Rozporządzenie podaje stan na 1 stycznia 2024, 2025 i 2026 roku i żadnej liczby na 1 stycznia 2027 roku. Umorzone w ciągu 2026 roku 1,7 mld oraz wszelkie nowe ciągnienia mieszczą się oba w tej luce, więc 6,8 mld to tyle, ile wynika z samego umorzenia, a nie liczba, którą podaje dokument.

Które zarządzenie umorzyło ile. Zarządzenia Ministerstwa Finansów nr 109 i nr 216 wymieniono z datami, ale rozporządzenie podaje wyłącznie ich łączny efekt 1,7 mld. Podziału między kwiecień a lipiec w tekście nie ma.

Po co jest pułap 17,6%. W dokumencie nie pojawiają się żadne kwoty pożyczek na lata 2027–2029 — tylko limity względne — i nie ma prognozy dochodów. Czy pułap zakłada większy dług, mniejsze dochody, czy po prostu margines bezpieczeństwa, nie zostało powiedziane, a nasza liczba 10,1 mld jest arytmetyczną konsekwencją niezmiennej bazy dochodowej, nie prognozą obwodu.

Na czym opiera się przesunięcie na lata 2027–2029. Rozporządzenie mówi, że takie przesunięcie „może” nastąpić zgodnie z ustawodawstwem, ale nie wskazuje żadnej ustawy, a my nie zdołaliśmy dotrzeć do systemów Dumy Państwowej, by sprawdzić stan pakietu budżetowego: sozd.duma.gov.ru i duma.gov.ru są niedostępne od pięciu dni. Przesunięcie 669,9 mln z 2026 roku jest jedynym, za którym stoi wskazany akt.

Dlaczego rozdział o ryzykach przeczy planowi. Rozdział 6 wymienia ryzyko stopy procentowej — „prawdopodobieństwo zwiększenia wydatków budżetu obwodu na obsługę długu państwowego wskutek wzrostu stóp procentowych od pożyczek państwowych” — oraz ryzyko refinansowania, czyli niemożność zaciągnięcia nowych pożyczek na akceptowalnych warunkach. Oba opisują pożyczkobiorcę rynkowego, którym według rozdziału 5 obwód przez najbliższe trzy lata nie będzie. Rozporządzenie tej sprzeczności nie rozstrzyga, a my nie potraktowaliśmy rozdziału o ryzykach jako dowodu jakiegokolwiek zamiaru zadłużania się komercyjnie.