Kirow likwiduje rezerwę na indeksację płac

16 października gubernator obwodu kirowskiego podpisał ustawę nr 2-ZO — drugą w tym roku nowelizację regionalnej ustawy budżetowej na 2026 rok: zarówno federalny rejestr prawny, jak i własny wykaz wcześniejszych publikacji w nowej ustawie pokazują dokładnie jedną wcześniejszą zmianę, lipcową. Zgromadzenie Ustawodawcze przyjęło ją 15 października, opublikowano ją 20 października. Jej najkrótszy przepis wykonuje największą pracę: pozycja, w której region rezerwował pieniądze „na indeksację wynagrodzeń pracowników obwodowych instytucji państwowych i samorządowych”, zostaje uznana za nieobowiązującą. Wszystkie trzy redakcje — ustawa bazowa nr 450-ZO z 18 grudnia 2025 roku, lipcowa nowelizacja nr 524-ZO i nowa ustawa — to oficjalne skany bez warstwy tekstowej. Przeczytaliśmy obie ustawy nowelizujące w całości, właściwe artykuły ustawy bazowej oraz załączniki z podstawowymi charakterystykami, dochodami i wydatkami według działów w redakcji lipcowej i październikowej — i przeliczyliśmy każdą liczbę, którą podaje ten artykuł.

Jedna pozycja wymazana

Ustawa bazowa, w części 7 artykułu 4, rezerwowała środki w poddziale „Inne kwestie ogólnopaństwowe”:

„1) na indeksację wynagrodzeń pracowników obwodowych instytucji państwowych i samorządowych na 2026 rok w kwocie 4 212 069,5 tys. rubli”.

Lipcowa nowelizacja zastąpiła 4 212 069,5 liczbą 1 567 628,7 — cięcie o 2 644 440,8 tys. rubli, 63% rezerwy. Ustawa październikowa kończy sprawę jednym wierszem:

„w części 7: punkt 1 uznać za nieobowiązujący”.

Trajektoria jedynej pozycji budżetowej, która istniała po to, by chronić płace sfery budżetowej przed inflacją, w dziesięć miesięcy: 4,2 mld rubli w grudniu, 1,6 mld w lipcu, nic w październiku. Jej sąsiadki w tej samej części przetrwały: pozycja na masterplan pozostaje nietknięta, a rezerwa na zobowiązania z umów o transferach federalnych zostaje przycięta z 12 940,6 do 11 740,6 tys. rubli.

Rezerwacja to nie wypłata, i ustawa mówi to wprost: końcowy akapit tej samej części 7 pozwala rządowi obwodu rozdzielać zarezerwowane pieniądze rzeczywistym dysponentom własnymi decyzjami, nie dotykając ustawy. Redakcje rejestrują więc zobowiązanie prawne, nie wypłacone ruble — a tego zobowiązania już nie ma.

Co robi reszta ustawy

Tekst nowelizujący ustawy nr 2-ZO dokonuje dokładnie pięciu innych zamian. Środki na wykonanie wyroków sądowych przeciwko obwodowi spadają z 77 492,4 do 64 459,9 tys. rubli — pozycja, którą ustawa grudniowa ustaliła na 20 778,7, a lipiec niemal czterokrotnie podniósł. Fundusz rezerwowy rządu obwodu rośnie z 200 000,0 do 332 000,0 tys. rubli — o 66%. A górny limit państwowego długu wewnętrznego obwodu rośnie we wszystkich trzech datach, na które jest ustalony: z 26 776 938,7 do 28 139 942,3 tys. rubli na 1 stycznia 2027 roku, z 25 336 147,7 do 26 699 151,4 na 1 stycznia 2028 i z 20 944 674,9 do 22 307 678,5 na 1 stycznia 2029 — wzrost o 1 363 003,6 tys. rubli w pierwszej i trzeciej dacie oraz o 1 363 003,7 w drugiej, czyli o 1,363 mld rubli w każdej.

Lipcowa nowelizacja przesuwała te same limity w przeciwną stronę, tnąc je z grudniowych 29 641 829,5 / 28 631 524,6 / 24 240 051,7. Październik oddaje mniej niż połowę lipcowego cięcia. Jednej pozycji nie rusza: środki na obsługę długu pozostają na 842 000,0 tys. rubli, dokąd lipiec je sprowadził z 870 000,0.

Podstawowe charakterystyki w załączniku 1 pokazują, po co jest ten limit. Dochody na 2026 rok spadają o 65 933,1 tys. rubli, do 116 364 175,3. Wydatki rosną o 1 364 289,3 tys., do 118 937 139,3. Deficyt idzie z 1 142 741,6 do 2 572 964,0 tys. rubli — 2,25 razy więcej niż w lipcu. Odejmowanie zamyka się dokładnie. Przy płaskich dochodach cały przyrost wydatków finansuje rozszerzone prawo do pożyczania. Trzy nagłówkowe liczby na 2027 i 2028 rok pozostają bez zmian.

Dokąd poszła przestrzeń

Ustawa nie podaje powodów — regionalne nowelizacje budżetu publikuje się bez noty wyjaśniającej. Ale porównanie załącznika z wydatkami według działów w redakcji lipcowej i październikowej pokazuje, dokąd przesunęły się pieniądze, a czternaście działów uzgadnia się z nagłówkową zmianą dokładnie:

Spadek „kwestii ogólnopaństwowych” to miejsce, gdzie zaparkowana była wymazana rezerwa: poddział, który ją trzymał, traci 1 630 666,7 tys. rubli — nieco więcej niż wciąż zarezerwowane 1 567 628,7 — podczas gdy poddział funduszy rezerwowych w tym samym dziale zyskuje te 132 000,0, które dostał fundusz rządu. Największym pojedynczym beneficjentem wewnątrz polityki społecznej jest poddział „zabezpieczenie społeczne ludności”, w górę o 879 256,4 tys. rubli.

Dochody przekomponowano w takim samym stopniu, w jakim je przycięto. Suma dochodów podatkowych i niepodatkowych jest w obu redakcjach identyczna co do dziesiątej części tysiąca rubli — 77 232 860,1 — ale w środku prognoza podatku dochodowego od osób prawnych rośnie o 586 845,0, a akcyzy spadają o 737 145,3, przy niezmienionym podatku dochodowym od osób fizycznych. Cały spadek netto dochodów siedzi w transferach z innych budżetów, które idą z 39 197 248,3 do 39 131 315,2.

Ta sama pozycja, jeszcze dwa budżety

Kirow nie jest jedynym regionem, który w tym miesiącu sięgnął po rezerwę płacową. Jest trzecim, który bierze z tej pozycji — w aktach podpisanych tylko 15 i 16 października.

15 października rząd obwodu tomskiego wydał rozporządzenie nr 225p, opublikowane 20 października. Zdejmuje ono 787 287,0 tys. rubli z pozycji „Podwyższenie wynagrodzeń pracowników sfery budżetowej (rezerwa)” i stawia identyczną sumę na „Obsługę państwowego długu wewnętrznego obwodu tomskiego”; w kolumnie sumy tabeli widnieje 0,0. Jego drugi załącznik wymienia instrument, którym region się zadłuża: plan uplasowania 6 500 000,0 tys. rubli obligacji regionalnych zostaje skasowany i zastąpiony, rubel w rubel, kredytem banków komercyjnych. Wolumen zadłużenia się nie zmienia; zmienia się pożyczkodawca, na dwa i pół miesiąca przed końcem roku. Dlaczego — rozporządzenie nie mówi: rejestruje zmianę instrumentu, nie jej powód.

A 16 października rząd obwodu archangielskiego wydał rozporządzenie nr 791-pp, opublikowane 19 października. Zdejmuje ono 64 435 000,00 rubli ze „Środków rezerwowych na podwyższenie wynagrodzeń pracowników sfery budżetowej” i oddaje 57 600 000,00 własnemu funduszowi rezerwowemu rządu obwodu, a 6 835 000,00 — na jednorazową wypłatę dla mieszkańców idących na wojnę: z kontraktu o służbę wojskową, przez wstąpienie do formacji ochotniczej albo z powołania w ramach mobilizacji. Dwa dodania równają się odjęciu co do rubla.

Oba rozporządzenia powołują się na część 11 artykułu 15 ustawy federalnej nr 431-FZ — szczególną normę 2026 roku, która pozwala rządowi regionu przepisywać plan wydatków bez zmiany ustawy budżetowej; katalog jej przesłanek, kończący się celami, które region wyznacza sam sobie, rozebraliśmy w artykule o Chakasji sprzed dwóch dni. Kirowowi nie była potrzebna: zmienił samą ustawę.

Dlaczego to dotyczy zdolności płacenia za wojnę

Region, któremu brakuje pieniędzy, ma cztery ruchy: ciąć wydatki, pożyczać, prosić centrum albo nie płacić. W jednej ustawie Kirow zapisał dwa z nich — wymazał zobowiązanie wydatkowe, które można odroczyć bez niewypłacalności, indeksację płac sfery budżetowej, i rozszerzył swoje prawo do pożyczania o 1,363 mld rubli w każdej dacie limitu. Deficyt, który planuje na ten rok, jest teraz 2,25 razy większy od lipcowego planu — finansowany nie nowymi dochodami, lecz nowym długiem.

Tydzień czyni czytelnym to, że trzy regiony, trzema różnymi instrumentami — ustawą, rozporządzeniem o planie, rozporządzeniem o planie — sięgnęły po tę samą pozycję, i we wszystkich trzech jest ona dawcą. Odbiorcy się różnią i są mapą tego, co dziś stoi przed płacami sfery budżetowej: w Tomsku — koszt noszenia długu, któremu trzeba było 787 milionów rubli więcej, niż mieściły jego środki, wewnątrz już zatwierdzonego planu; w Archangielsku — dyskrecjonalna rezerwa rządu i wypłaty, którymi werbuje się mężczyzn na front; w Kirowie — pakiet wydatków społecznych i gminnych opłacony pożyczonymi pieniędzmi. Nasz wskaźnik — roczna inflacja — pokazuje 6,3% rok do roku we wrześniu. Indeksacja to mechanizm, który porusza płace publiczne razem z cenami, a te rezerwy były pieniędzmi odłożonymi właśnie na to. W jednym z trzech budżetów ta rezerwa jest już prawnie wygaszona; w dwóch pozostałych jest mniejsza o sumy, które rozporządzenia podają, z całości, których nie podają.

Strona długu ma własny sygnał. Tomska zamiana trafia na rynek, na którym sam rząd federalny pożycza po rekordowych w 2026 roku rentownościach; czy region najpierw próbował uplasować obligacje, rozporządzenie nie mówi. Kirow podniósł limit, zostawiając środki na obsługę długu bez zmian na 842 000,0 tys. rubli — kiedy nastąpi nowe zadłużenie i ile będzie kosztować, nie jest zapisane nigdzie w ustawie. To ten sam wzór, który udokumentowaliśmy w zeszłym tygodniu w okręgu chanty-mansyjskim, który podniósł deficyt o 65% i finansuje go obligacjami oraz kredytem bankowym, i w Rostowie, który podniósł deficyt trzeci raz w tym roku. Obok stoją odroczenie 300 miliardów rubli spłat kredytów budżetowych, kredyt skarbowy otwarty dla każdego regionu i podłoga pod dotacjami regionalnymi: centrum dalej reguluje rury, a regiony dalej dochodzą do tych samych dwóch ruchów — pożyczyć więcej, zapłacić ludziom później.

Co to zmienia w naszym modelu

Dziś nic, z samej konstrukcji. Skonsolidowane saldo budżetów regionalnych ma 33 punkty na 100, przy kroczącej dwunastomiesięcznej wartości −1,466 bln rubli, wobec przedwojennej kotwicy w postaci nadwyżki z 2021 roku +0,661 bln i zarejestrowanej linii alarmowej na −2,5 bln. To dokumenty planistyczne: deficyt zapisany w ustawie porusza naszą serię dopiero wtedy, gdy staje się danymi o wykonaniu w sprawozdawczości Skarbu. Indeks wytrzymałości wynosi 46 na 100, w strefie stresu. Żaden odczyt nie zmienił się w dzisiejszej aktualizacji danych; wszystkie osiem jest na monitorze, a jak mierzone jest skonsolidowane saldo regionalne, wyjaśnia przewodnik.

Tym, co zapis na poziomie ustaw dodaje, jest kierunek. Region, który w tym samym akcie wymazuje rezerwę na indeksację i podnosi limit zadłużenia, mówi, dokąd wskazuje jego część tego skonsolidowanego salda, zanim nadejdą dane o wykonaniu.

Czego nie wiemy

Dlaczego. Żaden z trzech aktów nie podaje powodu żadnego ze swoich ruchów. Opublikowana ustawa Kirowa liczy 639 stron skanów, w większości na nowo wyłożonych załączników; czytaliśmy załączniki z podstawowymi charakterystykami, dochodami i działami, nie programowe, więc nazwanie, które programy finansuje przyrost polityki społecznej, jest poza naszym zasięgiem.

Czy jakakolwiek indeksacja została wypłacona. Ustawa rezerwuje pieniądze i znosi rezerwację; rozdziały, których rząd dokonał z rezerwy przed lipcem — jeśli były — nie byłyby w tych redakcjach widoczne. Możemy powiedzieć, że prawne zobowiązanie do indeksacji zniknęło. Nie możemy powiedzieć, czy i o ile komuś najpierw podniesiono płacę.

Ile było w tomskiej rezerwie. Rozporządzenie nr 225p podaje zdjętą sumę, nie całość pozycji — czy 787 287,0 tys. rubli opróżniło rezerwę, czy ją tylko naruszyło, z dokumentu nie wynika. Nic w nim nie mówi też, czy przed zamianą programu na kredyt bankowy próbowano uplasować obligacje.

Co zostało na archangielskiej pozycji. Ta sama luka: rozporządzenie podaje odjęcie, nie saldo. Nie podaje też wysokości jednorazowej wypłaty na osobę, więc ilu kontraktów starcza na 6 835 000,00 rubli, nie da się z niego wyprowadzić.

Czy plany Kirowa na lata 2027–2028 poruszyły się pod nagłówkiem. Trzy nagłówkowe liczby obu lat planistycznych są bez zmian, ale załącznik rozdzielający wydatki tych lat według działów jest wyłożony na nowo i co najmniej jedna jego pozycja różni się między redakcjami — bezpieczeństwo narodowe na 2027 rok rośnie o 10 989,0 tys. rubli. Nie uzgodniliśmy go w całości, więc nie twierdzimy, że lata planistyczne pozostały nietknięte poza załącznikiem 1.

Ile będzie kosztować nowe zadłużenie. Limit rośnie o 1,363 mld rubli; środki na obsługę długu się nie ruszają. Po jakiej stopie i kiedy obwód zamierza pożyczać — nie ma ani w ustawie, ani w niczym opublikowanym razem z nią.