13 listopada oficjalny portal opublikował rozporządzenie Minfinu, które po preambule zawiera tylko jedno zdanie. Rozporządzenie nr 140n, podpisane 23 września i zarejestrowane przez ministerstwo sprawiedliwości 12 listopada, zmienia zasady prowadzenia Państwowej Księgi Długu Federacji Rosyjskiej — rejestru, do którego zgodnie z artykułem 121 Kodeksu budżetowego Minfin wpisuje każde zobowiązanie dłużne państwa. Zdanie brzmi:
„Podpunkt «a» punktu 17 Procedury prowadzenia Państwowej Księgi Długu Federacji Rosyjskiej w Ministerstwie Finansów Federacji Rosyjskiej… uzupełnia się akapitem o następującej treści: «54» — dla innych zobowiązań dłużnych Federacji Rosyjskiej w walucie Federacji Rosyjskiej”.
W tej sesji przeczytaliśmy całe rozporządzenie — dwie strony, z których druga zawiera tylko cytowany akapit i podpis ministra — oraz obowiązujący tekst zmienianych zasad. Sami policzyliśmy kody.
Lista, która zawsze nazywała swoje instrumenty
Punkt 17 Procedury — zatwierdzonej w grudniu 2007 roku rozporządzeniem, które przez zbieg numeracji również nosi nr 140n — określa strukturę dziewięciocyfrowego numeru rejestracyjnego nadawanego zobowiązaniu dłużnemu państwa. Podpunkt „a” określa pierwsze dwie cyfry: wskazują one typ zobowiązania. Obecna lista obejmuje kody od „01” do „53” i zawiera 35 pozycji. Każda nazywa konkretny instrument: „01” to weksel Minfinu, „02” — celowe czeki rozliczeniowe i wkłady, „04” — gwarancje państwowe, a „08”–„10” — kredyty w rublach zaciągnięte w bankach, międzynarodowych organizacjach finansowych i z innych budżetów. Większość listy stanowią obligacje: GKO, odmiany OFZ według kuponu i terminu, obligacje oszczędnościowe, obligacje nierynkowe, obligacje rublowe plasowane na rynkach międzynarodowych oraz OFZ-n dla osób prywatnych. Ostatni dodany dotąd kod, „53”, nazywa OFZ dla osób fizycznych.
Kod „54” to pierwsza w dziewiętnastoletniej historii listy pozycja, która nie nazywa żadnego instrumentu. To komórka dla zobowiązania rublowego, które nie odpowiada żadnemu z trzydziestu pięciu wymienionych instrumentów.
Liczba pojedyncza w preambule
Preambuła rozporządzenia podaje jego cel: „w celu rejestracji państwowego zobowiązania dłużnego Federacji Rosyjskiej” — zobowiązania, w liczbie pojedynczej. Same zasady wyznaczają termin: według artykułu 121 Kodeksu budżetowego informacja o wewnętrznym zobowiązaniu dłużnym trafia do księgi w ciągu pięciu dni roboczych od jego powstania. O jakie zobowiązanie chodzi, rozporządzenie nie mówi. Nie ma w nim ani kwoty, ani kontrahenta, ani instrumentu.
Uwagę zwraca słownictwo samego Kodeksu budżetowego. Artykuł 98 wylicza formy, jakie może przyjmować dług federalny: kredyty, państwowe papiery wartościowe, kredyty budżetowe, gwarancje państwowe — oraz „inne zobowiązania dłużne, wcześniej zaliczone zgodnie z ustawodawstwem Federacji Rosyjskiej do długu państwowego Federacji Rosyjskiej”. W rozbiciu długu wewnętrznego w tym samym artykule ta kategoria resztowa brzmi: „inne… zobowiązania dłużne, których spłatę w walucie Federacji Rosyjskiej przewidywały ustawy federalne przed wejściem w życie niniejszego Kodeksu” — Kodeks wszedł w życie w 2000 roku. W ustawie rublowe „inne” to kategoria odziedziczona. Tekst nowego kodu nie zawiera takiego zastrzeżenia.
Obok czego pojawia się komórka
Kod rejestracyjny to księgowość, nie decyzja o pieniądzach. Kontekstem są warunki zaciągania długu w roku, w którym kod się pojawia.
3 listopada zarządzenie nr 3186-r poleciło Minfinowi pożyczyć do 1 biliona rubli ponad pułap długu z ustawy budżetowej na 2026 rok — na podstawie uprawnienia bez ustawowego limitu, przy czym rozmiar przekroczenia rząd wyznaczył sam. 10 listopada miesięczny raport Minfinu z wykonania budżetu przedstawił ten sam dokument jako ograniczenie: dodatkowe pożyczki na rynku OFZ są „ograniczone do 1 biliona rubli”, napisano, z przypisem cytującym 3186-r. Październikowy przegląd ryzyk rynków finansowych banku centralnego odnotowuje, że roczny plan pozyskania środków na 2026 rok podniesiono do 6,6 biliona rubli i że na koniec października pozostawało z niego do uplasowania 2,0 biliona.
Rynkowa droga do tych 2,0 biliona jest otwarta, ale droga. Na aukcjach 11 listopada — pierwszych po podniesieniu planu — Minfin uplasował obligacje o wartości nominalnej 88,874 mld rubli i otrzymał 70,581 mld w gotówce: cena odcięcia papieru z wykupem w 2031 roku wyniosła 71,19% nominału, a cena odcięcia papieru z 2037 roku wyniosła 79,31%, przy rentownościach odcięcia 15,79% i 16,78% wobec stopy bazowej 14%. Luka między nominałem a gotówką — 18,293 mld rubli, 20,6% dziennego nominału — to dług, który budżet będzie musiał spłacić, choć odpowiadającej mu gotówki nigdy nie otrzymał: luka, którą już mierzyliśmy.
Komórki rejestracyjne i dyskonta aukcyjne należą do tej samej księgi głównej: niezależnie od tego, jaką formę przyjmą te 2,0 biliona — rynkową czy nierynkową — trafią do księgi długu jako jej wiersz. To rozporządzenie dodaje do księgi typ wiersza, który nie wskazuje instrumentu.
Czego ten dokument nie ustala
Rozporządzenie nie ustala, co zostanie zarejestrowane pod kodem 54, czy coś już zarejestrowano, ani czy komórka oznacza nową praktykę, czy uporządkowanie starej. Karta projektu rozporządzenia na regulation.gov.ru, gdzie zwykle publikuje się notę objaśniającą, nie otworzyła się z naszego środowiska, a noty nie znaleźliśmy nigdzie indziej. Nie umiemy też wyjaśnić terminów: rozporządzenie podpisano 23 września, a ministerstwo sprawiedliwości zarejestrowało je siedem tygodni później, 12 listopada — a rozporządzenie nie wskazuje daty własnego wejścia w życie. Dokument ustala dokładnie jedno: wprowadza do rublowego rejestru długu państwa komórkę dla zobowiązań, których nie nazywa jego własna lista typów.
Co to oznacza dla serii, które śledzimy
Emisję OFZ wycofano ze wskaźników 22 sierpnia: sposób finansowania deficytu to nie to samo pytanie co zdolność państwa do płacenia. Gdy droga rynkowa nie wystarcza, rachunek spada na rezerwy, które mierzymy bezpośrednio. Płynny FDN wynosi 44,4 mld dolarów na 1 listopada — 3 578 mld rubli płynnych aktywów w funduszu wielkości 13 055 mld — i dostaje 26 na 100 wobec przedwojennej kotwicy 113,5 mld dolarów z 1 lutego 2022 roku i zarejestrowanej linii alarmowej na 20 mld. Deficyt budżetowy Rosji biegnie na poziomie 3,0% PKB w kroczących dwunastu miesiącach do października — 6 918 mld rubli — i dostaje 67 na 100 wobec nadwyżki 0,34% PKB z 2021 roku i zarejestrowanej linii alarmowej na 10%. Indeks wytrzymałości wynosi 47,6 na 100, w strefie stresu.
Żaden odczyt nie drgnie od tego, że rejestr zyskał kod. Kod zmienia coś, czego odczyty pokazać nie mogą: przed tym rozporządzeniem każdy rublowy wpis w księdze długu państwa mówił, jakim długiem jest.