5 października oficjalny portal publikacji zamieścił rozporządzenie nr 1288 z 2 października — dziewięć stron podpisanych przez Miszustina, które przeczytaliśmy w całości podczas tej sesji. Pięć stron to samo rozporządzenie, cztery to zmiany w czterech wcześniejszych aktach rządowych.

Razem wyprowadzają budowę obrony antydronowej spod zwykłych reguł zamówień publicznych od razu czterema drogami i dokładają piątą rzecz, nową w inny sposób: ryzyko ostrzału w trakcie prac staje się pozycją w cenie, którą państwo zgadza się zapłacić.

Żadna z dziewięciu stron nie zawiera kwoty.

Cztery dźwignie

Każda dźwignia to jednoakapitowa zmiana w akcie obowiązującym od lat.

Kupować bez konkurencji. Rozporządzenie nr 339 z 10 marca 2022 r., które wylicza przypadki zakupu u jednego dostawcy, zyskuje nowy podpunkt. Obejmuje zamówienia „na realizację — zgodnie z ustawą federalną O obronie, aktami Prezydenta Federacji Rosyjskiej, a także decyzjami jednolitego centrum narodowego… — przedsięwzięć przeciwdziałania zagrożeniom atakiem z użyciem bezzałogowych statków powietrznych”. Mechanizm, który spycha cenę w dół — to, że ktoś inny też składa ofertę — przestaje działać.

Nie obciążać wykonawcy, który nie wykonał. Zasady umarzania kar umownych, zatwierdzone rozporządzeniem nr 783 z 4 lipca 2018 r., zyskują nową podstawę umorzenia: naliczone, lecz niezapłacone kary, jeżeli dostawca nie wykonał zobowiązań „w związku z zaistnieniem niezależnych od niego okoliczności, które spowodowały niemożność wykonania kontraktu” w ramach tych samych przedsięwzięć. Ta dźwignia ma warunek, w drugiej zmianie tych samych Zasad: wykonawca musi wykonać swoje zobowiązania, „potwierdzone protokołem odbioru lub innym dokumentem”, i musi pisemnie uzasadnić okoliczności zamawiającemu, dołączając dokumenty potwierdzające „o ile istnieją”.

Wykonywać roboty przez podwykonawców. Rozporządzenie nr 570 z 15 maja 2017 r. ustala rodzaje i zakres robót, które wykonawca ma obowiązek wykonać sam, bez angażowania innych. Teraz nie stosuje się go w ogóle, jeżeli obiekt figuruje w wykazach albo znajduje się na terytorium, na którym wprowadzono stan wojenny.

Pominąć udział małych firm. Rozporządzenie nr 708 z 22 maja 2025 r. zyskuje trzy nowe przypadki wyłączone z łącznej rocznej wartości zamówień, wobec której mierzy się udział małych przedsiębiorstw i społecznie zorientowanych organizacji non-profit: roboty na terytorium objętym stanem wojennym, roboty na obiekcie z wykazów oraz zamówienia na przedsięwzięcia antydronowe.

Punkt, który porusza pieniądze

Punkt 2 rozporządzenia to ten, który warto czytać powoli. Jeżeli przy wykonywaniu kontraktu zawartego przed 1 stycznia 2027 r. pojawiają się „niezależne od stron… okoliczności powodujące niemożność jego wykonania”, strony mogą za porozumieniem zmienić jego istotne warunki. Rozporządzenie wylicza dalej, co można zmienić, a lista biegnie od zwyczajnego do uderzającego: termin, zakres i rodzaje robót, zasoby budowlane, etapy, tryb odbioru i zapłaty, zaliczkę — „nieprzekraczającą maksymalnej wysokości zaliczki przewidzianej dla odbiorców środków budżetu federalnego” — a potem, jako siódmy punkt listy:

„zh) zmiana (zwiększenie) ceny kontraktu (w tym gdy w przypadku określonym w podpunkcie «v» punktu 1 niniejszego rozporządzenia nie zmieniają się zakresy ani rodzaje wykonywanych robót);”

Kontrakt może zdrożeć, podczas gdy budowla, którą kupuje, pozostaje dokładnie ta sama.

To nie luka, lecz zamysł, a podpunkt „v” punktu 1 mówi dlaczego. Punkt 1 zmienia to, co sprawdza państwowa ekspertyza wartości kosztorysowej. Obok zwykłej zgodności z federalnym rejestrem normatywów kosztorysowych musi ona teraz badać i oceniać wyliczenia pod kątem ich zgodności z

„warunkami prowadzenia robót w warunkach nieustających zagrożeń ostrzałem, prowadzących do przestoju, przewidzianymi w dokumentacji projektowej”.

A jeżeli obiekt trafia do wykazów po przejściu ekspertyzy, dopuszcza się ekspertyzę powtórną — ograniczoną do wartości kosztorysowej, „bez zmiany fizycznych zakresów robót oraz rozwiązań konstrukcyjnych, organizacyjno-technologicznych i innych przewidzianych w dokumentacji projektowej”. Pozostałej części kosztorysu wprost nie otwiera się ponownie.

Kolejność jest więc taka: obiekt trafia do wykazu, kosztorys przelicza się wyłącznie z uwagi na przestój wskutek ostrzału, liczba wraca wyższa, a punkt 2 pozwala podnieść do niej podpisany kontrakt. Państwo wpisało ryzyko trafienia w cenę, którą płaci, zamiast zostawić je budowniczemu.

Kogo obejmuje i gdzie rozporządzenie jest węższe, niż wygląda

Wymieniono dziewięć regionów: Doniecką Republikę Ludową, Republikę Krymu, Ługańską Republikę Ludową, obwody biełgorodzki, briański, zaporoski, kurski i chersoński oraz Sewastopol — albo części ich terytoriów.

Ta lista stoi w punkcie 1 i rządzi punktem 1: ekspertyzą wartości kosztorysowej. Reszta rozporządzenia nie jest narysowana na mapie. Punkt 3 rozciąga tryb zmiany kontraktów na każdy kontrakt na potrzeby federalne spełniający jeden z dwóch warunków — zawarty na przedsięwzięcia antydronowe na podstawie ustawy o obronie, aktów Prezydenta albo decyzji owego jednolitego centrum narodowego, lub dotyczący obiektu z wykazów. Zmiany w czterech starszych rozporządzeniach odwołują się do wykazów, do terytorium stanu wojennego albo do samych przedsięwzięć. Żadna nie powtarza dziewięciu nazw.

Punkty 5 i 6 wypychają ten tryb na zewnątrz, a sformułowane są odmiennie, co warto zachować. Punkt 5 zaleca regionalnym organom wykonawczym i administracjom lokalnym podjęcie działań umożliwiających takie same zmiany w kontraktach zawartych na potrzeby regionalne i komunalne. Punkt 6 jedynie prosi spółki udzielające zamówień na podstawie odrębnej ustawy dla zamawiających powiązanych z państwem, by „uwzględniały” rozporządzenie. W obu wypadkach zalecenie nie jest nakazem i żadne z nich nie niesie pieniędzy.

Co to znaczy dla szeregów, które prowadzimy

Mierzymy deficyt budżetowy Rosji jako kroczącą sumę dwunastomiesięczną: 3,3% PKB na koniec sierpnia, 65 na 100 wobec przedwojennej kotwicy — nadwyżki z 2021 r. w wysokości 0,34% PKB — i zarejestrowanej linii alarmowej na 10% PKB. Saldo budżetów regionalnych Rosji wykazuje deficyt 1,509 bln rubli i 31 punktów. Nasz przewodnik po deficycie budżetowym wyjaśnia, jak zbudowany jest pierwszy szereg.

To rozporządzenie nie porusza żadnego z nich i nie poruszy ich w żadnej dacie, którą moglibyśmy wskazać. Nie przewiduje żadnych środków. Zmienia natomiast kierunek, w którym federalne i regionalne koszty budowy mogą się poruszać po podpisaniu kontraktu, i zdejmuje z tej drogi trzy zwykłe hamulce. Punkt o zaliczce ma brata, o którym pisaliśmy 1 października, gdy rozporządzenie nr 1243 przedłużyło do 2030 r. regułę 80-procentowej zaliczki: pieniądze wychodzą z budżetu wcześniej niż praca.

Domyka też parę. 30 września bank centralny obniżył kapitał, który banki muszą utrzymywać pod kredyty finansujące ochronę przed atakami z powietrza. Tamto było kredytową stroną tego samego budowania. To jest strona wydatkowa.

Indeks wytrzymałości wynosi 46,4 na 100, w strefie stresu, przy wszystkich ośmiu wskaźnikach. Dzisiejszy poranny przebieg nie poruszył żadnego odczytu.

Czego nie wiemy

Jak duże to wszystko jest. Wykazy obiektów zatwierdza się „w ustalonym trybie” i nie są publikowane. Ile obiektów, w których regionach, za jaką kwotę — nic z tego nie ma w rozporządzeniu, a rozporządzenia rządowe ogłasza się bez uzasadnienia i oceny skutków finansowych, które towarzyszą projektowi ustawy.

Czy jest pułap podwyżki. Punkt 2 pozwala podnieść cenę. Nie wymienia granicy, procentu ani pułapu i nie odsyła do żadnego w innym miejscu.

Czym jest jednolite centrum narodowe. Rozporządzenie opiera się na nim trzykrotnie i opisuje je jedynie jako „utworzone zgodnie z decyzją Prezydenta Federacji Rosyjskiej”, nie wskazując tej decyzji. Aktu powołującego nie udało się nam ustalić ani z tego tekstu, ani z portalu.

Czy geografia naprawdę kończy się na punkcie 1. Czytamy ten zapis tak, że ogranicza dziewięć regionów do reguł kosztorysowych, bo tam stoi lista, a dalsze punkty opierają się natomiast na wykazach obiektów. Czytelnik tego samego tekstu mógłby przywiązać zdefiniowany termin z powrotem do geografii. Rozporządzenie tego nie rozstrzyga, a my nie będziemy rozstrzygać za nie.