7 listopada Miszustin podpisał dwa zarządzenia sięgające do tego samego źródła — funduszu rezerwowego rosyjskiego rządu. Ustawa budżetowa zatwierdza łączną kwotę funduszu, ale jego zastosowania określają zarządzenia, a nie głosowanie. Razem przydzielają 10 332 752,3 tys. rubli, i obie kwoty trafiają nie do budżetu federalnego, lecz do budżetów regionalnych. Mniejsza, 892,3 mln rubli, to dotacja na wsparcie zrównoważenia budżetów regionalnych — narzędzie, po które Rosja sięga, gdy region nie potrafi zrównoważyć własnego budżetu — wypłacona donieckiej i ługańskiej republikom ludowym oraz obwodom zaporoskiemu i chersońskiemu. Przeznaczenie wpisano w samo zarządzenie: zakup opancerzonych karetek pogotowia albo zwrot pieniędzy, które regiony już na nie wydały.

Co przydziela zarządzenie

Zarządzenie nr 3236-r z 7 listopada 2026 roku liczy trzy strony, skan bez warstwy tekstowej; przeczytaliśmy wszystkie trzy. Punkt 1 brzmi:

„Przyznać Minstrojowi Rosji w 2026 roku z funduszu rezerwowego Rządu Federacji Rosyjskiej środki budżetowe w wysokości 892336,7 tys. rubli na udzielenie budżetom Donieckiej Republiki Ludowej, Ługańskiej Republiki Ludowej, obwodu zaporoskiego i obwodu chersońskiego dotacji na wsparcie działań zapewniających zrównoważenie budżetów podmiotów Federacji Rosyjskiej w celu sfinansowania wydatków na zakup opancerzonych samochodów pogotowia ratunkowego i (lub) zwrotu faktycznie poniesionych wydatków na wskazane cele.”

Załącznik dzieli kwotę na cztery części, w tysiącach rubli: Doniecka Republika Ludowa 347 819,2; Ługańska Republika Ludowa 217 387; obwód zaporoski 218 437; obwód chersoński 108 693,5. Razem daje to 892 336,7 tys. rubli — dokładnie sumę, którą załącznik drukuje jako ogółem, i dokładnie kwotę, którą przyznaje punkt 1.

Punkt 3 zobowiązuje najwyższe organy wykonawcze czterech regionów do wykorzystania dotacji na cele ustalone w punkcie 1. Punkt 4 powierza Minstrojowi — ministerstwu budownictwa i gospodarki mieszkaniowej — zawarcie umów i kontrolę, czy pieniądze wydano tak, jak opisano, ze sprawozdaniem dla rządu do 1 marca 2027 roku. Punkt 5 dodaje nadzór Skarbu Federalnego nad spełnieniem warunków przez Minstroj, organy wykonawcze wszystkich czterech regionów, podległych im odbiorców środków budżetowych i inne osoby prawne.

Trzy cechy tekstu warto wyodrębnić. Dysponentem jest ministerstwo budownictwa, a nie zdrowia i nie obrony; zarządzenie nie podaje powodu. Nie ma terminu na zawarcie umów, podczas gdy większe zarządzenie z tego samego dnia wyznacza termin 30 dni. A cel ma dwie gałęzie połączone spójnikiem i (lub): kupić pojazdy albo zwrócić koszty zakupów już dokonanych.

Dotacja równoważąca z przeznaczeniem

Dotacja na wsparcie zrównoważenia budżetów regionalnych to najogólniejsze narzędzie w systemie transferów między budżetami. Władze centralne przekazują ją, gdy dochody regionu nie pokrywają jego zobowiązań. Zwykle nie ma określonego przeznaczenia: region pokrywa nią lukę budżetową i rozlicza się później.

To trzecia tej jesieni, którą czytamy z wpisanym przeznaczeniem. We wrześniu zarządzenie ogłoszono jako 2,1 mld rubli na ochronę zdrowia, podczas gdy jego własny tekst nazywał te pieniądze wsparciem równowagi, a warunek zdrowotny wiązał z 242,5 mln z tej kwoty — jeden szpital w jednym regionie. W październiku Krym dostał dwie w jeden dzień: jedną na ogólną dziurę i jedną, w tej samej formie prawnej, przeznaczoną na jego sektor rolny. Wzór jest stały: federacja nie kupuje rzeczy sama, napełnia kasę regionu pod warunkiem, że to region ją kupi.

Nowe są tutaj przedmiot zakupu oraz druga gałąź. Opancerzone karetki to sprzęt do pracy pod ostrzałem. Zwrot faktycznie poniesionych wydatków oznacza, że część z tych 892,3 mln nie płaci za pojazdy, które dopiero zostaną kupione, lecz zwraca pieniądze już wydane przez cztery budżety regionalne. Zarządzenie nie mówi, jaka to część.

Skutek dla rachunków publicznych jest tym, co trzeba nazwać. Wydatek tego rodzaju, poprowadzony tą drogą, nigdy nie pojawia się pod hasłem „Obrona narodowa” ani pod żadną pozycją bezpieczeństwa. Ze strony federalnej wychodzi jako dotacja równoważąca, a po stronie regionalnej przychodzi jako dochód, gdzie dolicza się go do skonsolidowanego salda budżetów regionalnych obok pensji nauczycieli i remontów dróg. Koszt utrzymania tych czterech regionów jest realny i jest płacony; po prostu nie jest liczony nigdzie tam, gdzie spojrzałby czytelnik pozycji obronnej.

Większe zarządzenie: drogi i republika, której wreszcie zapłacono

Zarządzenie nr 3235-r z tego samego dnia — trzy strony, przeczytane w całości — przydziela 9 440 415,6 tys. rubli z tego samego funduszu Rosawtodorowi, federalnej agencji drogowej, jako inne transfery międzybudżetowe do budżetów Dagestanu i Czeczenii:

„…na realizację działań w zakresie odbudowy dróg samochodowych o znaczeniu regionalnym lub międzygminnym i lokalnym, uszkodzonych w wyniku powodzi, które wystąpiły na terytoriach Republiki Dagestanu i Republiki Czeczeńskiej w 2026 roku, mając na względzie odbudowę dróg samochodowych o znaczeniu regionalnym lub międzygminnym i lokalnym o długości nie mniejszej niż 590,7 kilometra i nie mniej niż 1,5 kilometra drogowych obiektów inżynierskich, z czego w Republice Dagestanu — nie mniej niż 242,5 kilometra dróg samochodowych i nie mniej niż 1,2 kilometra drogowych obiektów inżynierskich, w Republice Czeczeńskiej — nie mniej niż 348,2 kilometra dróg samochodowych i nie mniej niż 0,3 kilometra drogowych obiektów inżynierskich.”

Załącznik dzieli kwotę: Dagestan 1 249 278,9 tys. rubli, Czeczenia 8 191 136,7 tys. Obie sumują się do wydrukowanego ogółem, a kilometry w tekście sumują się do wartości z tego samego zdania: 242,5 plus 348,2 to 590,7, a 1,2 plus 0,3 to 1,5. Dokument jest wewnętrznie spójny i właśnie dlatego wiemy, że odczytaliśmy liczby prawidłowo.

Nie tłumaczy się sam natomiast podział. Czeczenia bierze 86,8% pieniędzy za 59% kilometrów dróg. Podzielmy kwotę każdej republiki przez długość dróg, do której zobowiązuje ją jej własny wiersz, a różnica staje się widoczna: 23,5 mln rubli na kilometr w Czeczenii wobec 5,2 mln w Dagestanie, czyli 4,6 raza więcej. Dagestan niesie przy tym czterokrotnie więcej obiektów inżynierskich — mostów, przepustów i tym podobnych, najdroższej części każdej drogi: 1,2 kilometra wobec 0,3.

Trzeba dokładnie powiedzieć, czym ta arytmetyka jest, a czym nie jest. Zarządzenie ustala wielkości minimalne, nie ceny: każda republika musi odbudować co najmniej tyle i może odbudować więcej. Jedna kwota pokrywa drogi i obiekty inżynierskie razem, więc żadna z dwóch liczb na kilometr nie jest kosztem jednostkowym. Teren, kategoria drogi i rozmiar zniszczeń mogłyby uzasadnić szeroką różnicę i żadnego z nich w dokumencie nie ma. Dokument ustala natomiast, że rząd wyznaczył dwa bardzo różne stosunki pieniędzy do zobowiązanych kilometrów i nie odnotował powodu dla żadnego z nich.

Jednej rzeczy zarządzenie nie datuje: mówi, że powodzie wystąpiły „w 2026 roku”, i nic poza tym. Możemy je datować dzięki źródłu pierwotnemu, które czytaliśmy we wrześniu. Zarządzenie nr 2506-r z 12 września opisuje to samo zdarzenie jako kompleks niekorzystnych zjawisk meteorologicznych w marcu–kwietniu 2026 roku na terytoriach Dagestanu i Czeczenii. Pieniądze na drogi przychodzą więc około siedmiu miesięcy po tym, jak woda opadła, a przez ten czas szkody pozostawały w rachunkach dwóch regionów.

Do tamtego wrześniowego zarządzenia warto wrócić także z drugiego powodu. Zwróciło ono Czeczenii 134,178 mln rubli za ten sam stan nadzwyczajny i nie dało Dagestanowi nic, choć akt wymieniał Dagestan w opisie zdarzenia; pisaliśmy wtedy, że nie potrafimy ustalić dlaczego, i że zgadywać nie będziemy. Dzisiejsze zarządzenie częściowo na to odpowiada. Dagestan jest w nim, na 1,25 mld rubli — osiem miesięcy po początku powodzi i nadal przy jednej piątej stawki na zobowiązany kilometr, którą dostaje jego sąsiadka.

Trzecie pobranie w tym tygodniu

Trzecie zarządzenie, podpisane dzień wcześniej i opublikowane obok dwóch pozostałych, pobiera z tego samego funduszu mniejszą kwotę. Zarządzenie nr 3221-r z 6 listopada przydziela 119 991,8 tys. rubli Rostrudowi na dotacje dla siedmiu regionów współfinansujących modernizację 162 urzędów pracy w ramach projektu narodowego „Kadry”. Przeczytaliśmy je w całości: siedem wierszy sumuje się do wydrukowanego ogółem, a liczby ośrodków w tekście sumują się do 162.

Największy pojedynczy wiersz z siedmiu trafia do obwodu zaporoskiego: 29 721,3 tys. rubli na 2 ośrodki — więcej niż 27 433,1 Adygei na 10 i więcej niż 26 183,6 obwodu kurgańskiego na 24. Obwód twerski modernizuje 40 ośrodków za 3 000 tys. rubli. Na jeden ośrodek, który samo zarządzenie wymienia, daje to 14,9 mln rubli w obwodzie zaporoskim wobec 75 tys. w twerskim, czyli różnicę około 198-krotną.

Obowiązuje ta sama ostrożność co przy drogach. Modernizacja ośrodka może oznaczać wszystko, od nowych mebli po nowy budynek. Zarządzenie nie opisuje niczego z tego, a programy dwóch regionów wcale nie muszą być porównywalne. Nie twierdzimy, że obwodowi zaporoskiemu się przepłaca; odnotowujemy, że w obrębie jednego załącznika i jednego projektu federalnego kwota na jednostkę liczoną przez samo zarządzenie różni się o dwa rzędy wielkości, a odstającym przypadkiem jest region okupowany.

Co to robi z liczbami, które śledzimy

Na razie nic, i ta różnica ma znaczenie. Zarządzenie przydziela; pieniądze ruszają, gdy umowy zawarte na jego podstawie zostaną podpisane i wykonane, a dwa z tych trzech wyznaczają 30-dniowy termin podpisania, który jeszcze nie upłynął. Poranne uruchomienie nie odnotowało zmiany w żadnym z ośmiu odczytów.

Saldo budżetów regionalnych Rosji wykazuje deficyt 1,466 bln rubli za ruchome dwanaście miesięcy do września i daje 33 na 100 wobec przedwojennej kotwicy, którą była nadwyżka 0,661 bln na koniec 2021 roku, oraz zarejestrowanej linii alarmowej przy deficycie 2,5 bln. Deficyt budżetowy Rosji wynosi na tej samej podstawie 3,2% PKB — 7,34 bln rubli — i daje 66 na 100 wobec kotwicy z 2021 roku, która sama była nadwyżką 0,34% PKB, oraz linii alarmowej na poziomie 10%. Indeks siły stoi na 47 na 100, w strefie stresu.

Na tle tych sum 10,33 mld rubli to mało: około 0,7% deficytu regionalnego. Powodem, by czytać te zarządzenia, nie jest ich wielkość. Pokazują one — słowami samego rządu i pod jego podpisem — dokąd idzie pewien rodzaj wydatku, gdy jego przeznaczenia nie wyszczególniono w ustawie budżetowej: z funduszu, którego łączną kwotę zatwierdzono, ale którego zastosowania ustala się w ciągu roku, przez ministerstwo bez związku z celem, do budżetów regionalnych, które po części już zapłaciły.

Czego nie wiemy

Ile zostało w funduszu rezerwowym. Zarządzenia odnotowują pobrania, nigdy stan, a źródła pierwotnego tego, co zostaje po tych trzech, nie mamy. Bez niego nie potrafimy powiedzieć, czym jest 10,33 mld rubli w jeden tydzień.

Ile karetek, po jakiej cenie i ile już kupiono. Nic z tego nie ma w zarządzeniu nr 3236-r. Ponieważ cel ma gałąź zwrotu kosztów, nie potrafimy nawet powiedzieć, jaka część z 892,3 mln to przyszły zakup, a jaka zwrot — a więc i jak dużą część tego sprzętu cztery regiony sfinansowały już same.

Dlaczego Minstroj. Ministerstwo budownictwa administruje zakupem pojazdów medycznych i żaden przeczytany przez nas opublikowany akt tego nie wyjaśnia.

Czy były wcześniejsze dotacje na ten sam cel. Nie szukaliśmy ich w rejestrze, więc nie potrafimy powiedzieć, czy to pierwsza tego rodzaju, czy ostatnia z kilku.

Dlaczego czeczeńskie pieniądze drogowe są cztery i pół raza większe od dagestańskich na zobowiązany kilometr. Zarządzenie nie podaje ani listy obiektów, ani kategorii dróg, ani kosztorysów. Przedstawiliśmy arytmetykę i pytanie; odpowiedzi w dokumencie nie ma.