11 września rząd opublikował rozporządzenie nr 1155, podpisane tego samego dnia. Zmienia ono osiem punktów zasad, według których Rosja ewidencjonuje koszt swoich ulg podatkowych i ocenia, czy się one zwracają. Jeden z tych punktów ustala cenę, przy której mierzy się ulgi naftowe i gazowe: cenę bazową ropy zapisaną w kodeksie budżetowym — 59 dolarów za baryłkę w tym roku, ze stopniowym spadkiem do 55 dolarów w 2030 roku. Biuro prasowe ministerstwa finansów nie wspomniało o rozporządzeniu, nie ma też uzasadnienia.
Co mówi rozporządzenie
Punkt 20 zasad reguluje łączny efekt budżetowy — sprawdzian tego, czy ulga się zwraca. Jego akapit czternasty otrzymuje brzmienie:
„W odniesieniu do wydatków podatkowych Federacji Rosyjskiej wynikających z ulg w sferze naftowo-gazowej dodatkowo ustala się wartość łącznego efektu budżetowego (samofinansowania) na podstawie obliczenia wskaźników Nij, Boj i gi przy bazowych cenach ropy, obliczanych zgodnie z punktem 4 artykułu 96⁶ kodeksu budżetowego Federacji Rosyjskiej”.
Kluczowe jest słowo dodatkowo. To drugie obliczenie prowadzone obok pierwszego, a nie jego zastąpienie. Akapity piętnasty i szesnasty tego samego punktu tracą moc; rozporządzenie nie podaje ich wcześniejszego brzmienia.
Cena będąca podstawą oceny
Punkt 4 artykułu 96⁶ kodeksu budżetowego, w brzmieniu nadanym ustawą federalną nr 432-FZ z 28 listopada 2025 roku, ustala cenę bazową ropy jako cenę średnioroczną: 59 dolarów za baryłkę w 2026 roku, 58 w 2027, 57 w 2028, 56 w 2029 i 55 w 2030, z coroczną indeksacją o 2% począwszy od 2031 roku. Bazowa cena eksportowa gazu ziemnego to 250 dolarów za tysiąc metrów sześciennych, przy tej samej indeksacji.
To właśnie tę cenę reguła budżetowa nazywa ceną odcięcia. 10 września własny kanał Telegram ministerstwa finansów przytoczył depeszę Interfaksu, według której minister Anton Siłuanow nazwał obniżenie ceny odcięcia do 50 dolarów za baryłkę wariantem bazowym — poziomem, przy którym, jak streszcza kanał, zmienność cen w najmniejszym stopniu wpływałaby na saldo budżetu. 50 dolarów leży poniżej każdego stopnia ścieżki, którą ustala dziś ustawa, łącznie z progiem 55, do którego dochodzi dopiero w 2030 roku.
Co wynika z niskiej oceny
Akapit drugi punktu 23 również otrzymuje nowe brzmienie i to on określa skutki oceny:
„Paszporty wydatków podatkowych Federacji Rosyjskiej, wyniki oceny efektywności wydatków podatkowych Federacji Rosyjskiej, rekomendacje wynikające z tej oceny, w tym rekomendacje dla Ministerstwa Finansów Federacji Rosyjskiej co do konieczności zachowania (uściślenia, zniesienia) przyznanych płatnikom ulg, są przekazywane przez podmioty odpowiedzialne za wydatki podatkowe do Ministerstwa Finansów Federacji Rosyjskiej, Ministerstwa Rozwoju Gospodarczego Federacji Rosyjskiej oraz odpowiedzialnym wykonawcom programów państwowych Federacji Rosyjskiej corocznie, do 30 grudnia, a także są zamieszczane na oficjalnych stronach podmioty odpowiedzialne za wydatki podatkowe w sieci informacyjno-telekomunikacyjnej «Internet» (z wyjątkiem informacji, do których dostęp ograniczają ustawy federalne, oraz informacji służbowych o ograniczonym rozpowszechnianiu) nie później niż w ciągu 5 dni roboczych od dnia ich przekazania”.
Ulga, która dostanie złą ocenę, nie zostaje przez tę ocenę zniesiona. Staje się przedmiotem rekomendacji dla ministerstwa finansów: zachować, uściślić albo znieść.
Cztery zmiany w samym pomiarze
Znika etap korekty danych. W punkcie 5¹ słowa „1 grudnia (dane uściślone — do 15 lutego)” zastąpiono słowami „15 grudnia”. Rozporządzenie podaje obie wersje, więc nie ma tu dwuznaczności: znika późniejszy termin na przekazanie poprawionych danych.
Ocena zapotrzebowania traci większy mianownik. W punkcie 13 skreślono słowa „lub ogólnej liczby płatników”. Stopień wykorzystania ulgi można teraz mierzyć wyłącznie względem liczby płatników mających potencjalne prawo do niej — kategorii, którą to samo rozporządzenie definiuje po raz pierwszy: tych, którzy „mają prawo skorzystać z ulgi (spełniają warunki niezbędne do jej uzyskania)”. Mniejszy mianownik sprawia, że ta sama ulga sprawia wrażenie częściej wykorzystywanej.
Progi mogą się różnić. Nowy akapit w punkcie 13¹ pozwala podmiotowi odpowiedzialnemu za wydatek podatkowy ustalać zróżnicowane wartości progowe tego stosunku przez pierwsze 5 lat obowiązywania ulgi.
Nowy punkt 16¹ obejmuje ulgi dla rezydentów terytoriów rozwoju priorytetowego, wolnego portu Władywostok, strefy arktycznej, specjalnych stref ekonomicznych, strefy w obwodzie kaliningradzkim, uczestników strefy w obwodzie magadańskim oraz kurylskich okręgów Sachalinu, uczestników wolnej strefy ekonomicznej na Krymie i w Sewastopolu oraz regionalnych projektów inwestycyjnych. Ich efektywność ma być oceniana przez oprogramowanie „Efektywność ulg podatkowych” systemu „Nalog-3” służby podatkowej, a wkład ulgi zdefiniowano jako różnicę między łącznymi nakładami kapitałowymi beneficjentów a nakładami, które byłyby bez niej — ten drugi szacuje się na podstawie porównawczego współczynnika rentowności dla odpowiedniego kodu działalności. Ministerstwo finansów ma przekazywać obie liczby podmiotom odpowiedzialnym corocznie do 15 października.
Dlaczego ocenianie ulg podatkowych jest sprawą budżetową
Ulga podatkowa to dochód, którego budżet postanawia nie pobierać. Ropa i gaz to jedyna kategoria, dla której to rozporządzenie przewiduje osobne, drugie obliczenie, przywiązane do ceny ustalonej w ustawie. To rozporządzenie nie wymienia ani jednej ulgi i ani jednej kwoty, ale wyznacza kryterium. Pojawia się, gdy rząd opracowuje projekcje budżetowe na lata 2027-2029, które według ministerstwa finansów zostaną przedstawione Dumie przed końcem września.
Dotyczy to najsłabszej z mierzonych przez nas części budżetu. Wpływy budżetowe z ropy i gazu mają 14 na 100 — realne wpływy za dwanaście miesięcy kroczących na poziomie 56,9% sumy z 2021 roku, na koniec lipca. Według wstępnych danych samego ministerstwa, opublikowanych na jego kanale, dochody budżetu federalnego od stycznia do sierpnia 2026 roku wyniosły 25 929 mld rubli, z czego ropa i gaz dały 5 019 mld — 19,4% całości. Wydatki tych samych ośmiu miesięcy to 31 724 mld, luka 5 795 mld, którą kanał ministerstwa podał jako 5,79 bln rubli, czyli 2,5% PKB.
W tym samym tygodniu bank centralny powiedział rządowi, ile kosztuje większy deficyt.
Co to zmienia w naszym modelu
Nic. To, jak Rosja ocenia swoje ulgi podatkowe, nie należy do naszych ośmiu składowych i żadna zmiana zasad nie wchodzi do indeksu.
Wpływy z ropy i gazu pozostają drugim najsłabszym z ośmiu wskaźników, z 14 na 100; gorsze są tylko przeterminowane należności z 9. Indeks siły wynosi 46,8 na 100, w strefie stresu. Jedynym wskaźnikiem, który zmienił się w dzisiejszej aktualizacji danych, jest roczna inflacja: z 6,0% do 6,3% rok do roku, co przesuwa jej ocenę z 96 na 95.
Czego nie wiemy
Nie mamy wcześniejszego tekstu. Rozporządzenie drukuje nowe brzmienie akapitu czternastego punktu 20, ale nie stare, a piętnasty i szesnasty uchyla, nie drukując ich. Nie udało nam się zdobyć wcześniejszego tekstu jednolitego rozporządzenia nr 439. Dlatego nie możemy powiedzieć, na jakiej wartości opierało się obliczenie naftowo-gazowe przed 11 września, i nie twierdzimy, że ten punkt odniesienia jest nowy. Ta sama luka dotyczy punktu 23: jego akapit drugi otrzymał nowe brzmienie, a trzeci uchylono, więc nie możemy powiedzieć, czy wyjątek dla „informacji służbowych o ograniczonym rozpowszechnianiu” zawęża to, co publikowano wcześniej, czy tylko to powtarza.
Wzoru nie ma w dokumencie. Obliczenie samofinansowania opiera się na wskaźnikach, które zasady nazywają Nij, Boj i gi. Żadnego z nich nie zdefiniowano w opublikowanym tekście. Tego, co niższa cena bazowa robi z konkretną ulgą, nie da się więc policzyć z tego rozporządzenia i nie twierdzimy nic o kierunku.
50 dolarów to wypowiedź, nie norma. W kodeksie budżetowym wciąż stoi 59 dolarów na 2026 rok. Słowa ministra docierają do nas przez dwa ogniwa — kanał ministerstwa cytuje agencję — a samo biuro prasowe nie opublikowało o tym nic.
Daty wejścia w życie nie wydzielono w osobnym punkcie, uzasadnienia brak: karty projektu na regulation.gov.ru nie dały odpowiedzi.