Od 7 września do 6 października rosyjskie Ministerstwo Finansów kupi w ramach reguły budżetowej waluty obce i złoto za 55,6 mld rubli — po 2,5 mld rubli dziennie wobec 6,5 mld miesiąc wcześniej. Resort ogłosił to w południe 3 września. Cięcie tłumaczy jedna liczba: sierpniowe dochody z ropy i gazu były o 45,0 mld rubli niższe od prognozy ministerstwa.

Komunikat

Ma trzy zdania, a środkowe jest mechanizmem:

„Oczekiwany wolumen dodatkowych dochodów z ropy i gazu budżetu federalnego prognozuje się we wrześniu 2026 roku na 100,7 mld rubli. Łączne odchylenie faktycznie uzyskanych dochodów z ropy i gazu od oczekiwanego miesięcznego wolumenu dochodów z ropy i gazu oraz szacunku bazowego miesięcznego wolumenu dochodów z ropy i gazu od bazowego miesięcznego wolumenu dochodów z ropy i gazu wyniosło według wyników sierpnia 2026 roku −45,0 mld rubli. Tym samym łączny wolumen środków kierowanych na zakup walut obcych i złota wyniesie 55,6 mld rubli.”

Miesiąc wcześniej ten sam komunikat wyglądał inaczej. 5 sierpnia ministerstwo oczekiwało na sierpień 114,23 mld rubli, dodało korektę 21,94 mld na swoją korzyść i kupowało za 136,17 mld — po 6,5 mld rubli dziennie.

Skąd wzięło się 45 miliardów

Miesięczny plik ministerstwa o regule budżetowej zawiera całe wyliczenie, w tym dane za sierpień. Dochody z ropy i gazu za miesiąc wyniosły 424,0 mld rubli wobec bazowego miesięcznego wolumenu 427,8 mld. Rok wcześniej sierpień przyniósł 505,0 mld, tegoroczny wynik jest więc niższy o 16,0%. Gorszy był tylko styczeń tego roku — 393,3 mld, najsłabszy miesiąc szeregu od 2021 roku.

Minus, który nie jest zapaścią

W tym samym pliku jest wiersz, który daje obraz gorszy niż rzeczywisty wynik. Dodatkowe dochody z ropy i gazu za sierpień: −3,8 mld rubli. Czytany osobno sugeruje, że dochody, na których opiera się reguła budżetowa, zniknęły. To efekt kalendarza, a przypis do tabeli wyjaśnia dlaczego:

„różnica między faktycznym a oczekiwanym miesięcznym wolumenem dodatkowych dochodów z ropy i gazu za poprzedni miesiąc. Prognozowany i bazowy wolumen wpływów z podatku od dochodu dodatkowego rozkłada się równomiernie w bieżącym kwartale na każdy miesiąc odpowiedniego kwartału.”

Podatek od dochodu dodatkowego z wydobycia węglowodorów płaci się kwartalnie. Sierpień nie jest miesiącem płatności: wiersz pliku przypisuje mu −1,4 mld rubli wobec 396,1 mld w lipcu. Baza porównawcza dla sierpnia i tak uwzględnia jedną trzecią kwartalnego poboru, bo reguła rozkłada go równomiernie. Zestawienie niewygładzonego miesiąca z wygładzoną bazą daje właśnie te −3,8 mld.

Plik zachowuje oba wyliczenia. Wiersz pomocniczy, liczony bez równomiernego rozkładu, wyznacza sierpniową korektę na −118,0 mld rubli. Wiersz, z którego reguła faktycznie korzysta, wyznacza ją na −45,0 mld. Dzielące je 73,0 mld to nie dochody, lecz efekt wygładzania pojedynczego miesiąca.

Zakup pod prognozę

Wrześniowy zakup opiera się na dwóch liczbach wskazujących w przeciwne strony. 100,7 mld rubli to prognoza na wrzesień. −45,0 mld to rzeczywisty wynik sierpnia. Ministerstwo je sumuje, a komunikat podaje wynik 55,6 mld; opublikowane wartości zaokrąglono do jednego miejsca po przecinku, a sierpniowy komunikat, który podał dwa, zgadza się dokładnie: 114,23 plus 21,94 daje 136,17.

Kwotę, która w tym miesiącu trafi do rezerw, wyznacza więc głównie prognoza, podczas gdy jedyny zamknięty miesiąc, którym dysponuje ministerstwo, przyniósł mniej od oczekiwań. Jeśli wrzesień powtórzy sierpień, październikowa korekta odejmie część tej kwoty. Mechanizm działa zgodnie z założeniami; to nie awaria — ale miesięczna liczba zależy najpierw od prognoz, a dopiero potem od rzeczywistych wpływów.

Rok w jednym wierszu

Wiersz operacji w pliku czyta się dla 2026 roku tak: styczeń −192,1 mld rubli, luty −226,8 mld, w marcu i kwietniu operacji nie było, następnie maj 110,3, czerwiec 208,2, lipiec 123,2, sierpień 136,2 i wrzesień 55,6. Wartość ujemna to sprzedaż, dodatnia — zakup.

Lutowe 226,8 mld to największa miesięczna sprzedaż od początku szeregu w 2018 roku, przed czerwcem 2020 (203,7 mld) i majem 2020 (193,1 mld); styczeń 2026 jest czwarty. Potem nastąpiły dwa miesiące zupełnie bez operacji i pięć miesięcy zakupów. Wrześniowe 55,6 mld to najmniejszy z tych pięciu zakupów. Nie jest to najmniejszy zakup w szeregu — w sierpniu 2024 było 24,7 mld — ani pierwszy spadek wewnątrz tegorocznej serii: lipiec był już niższy od czerwca. Różnica polega na tym, skąd ten spadek pochodzi. Lipcowy wziął się głównie z niższej prognozy, z 220,2 mld do 147,3. Wrześniowy bierze się głównie z korekty, która z +21,9 mld w sierpniu przeszła w −45,0.

Co to zmienia w naszym modelu

Dziś nic. Płynny FDN ma 28 na 100: 3 692,8 mld rubli, około 46,2 mld $, na 1 sierpnia. W ramach tych operacji reguła zamienia dodatkowe dochody z ropy i gazu na waluty i złoto funduszu, więc mniejszy zakup ogranicza kwotę płynącą tym kanałem. Ale 55,6 mld rubli to planowany strumień na jeden miesiąc, a nasz wskaźnik to zasób odczytywany z innego pliku ministerstwa. Wyłącznie dla porównania skali: 55,6 mld to około 1,5% części płynnej, a czerwcowe 208,2 mld — około 5,6%.

Wpływy z ropy i gazu mają 14 — realne dochody za dwanaście miesięcy kroczących są na poziomie 56,9% sumy z 2021 roku, według stanu na lipiec. Sierpniowe 424,0 mld to nominalna wartość z jednego miesiąca i nie zmienia wskaźnika: mierzy on urealniony poziom z dwunastu miesięcy wobec 2021 roku. Obie liczby mogą jednocześnie wskazywać w różne strony z tego samego powodu, dla którego wiersz z −3,8 wprowadza w błąd. Miesiąc to nie rok, a wartość nominalna to nie wartość realna.

Dziś opisujemy również operację, która zmieniłaby fundusz od środka, zupełnie bez pieniędzy z ropy.

Czego nie wiemy

Ministerstwo Finansów nie mówi, dlaczego sierpniowe wpływy były niższe od prognozy. Komunikat podaje jedno odchylenie i żadnego rozbicia na cenę, wydobycie, kurs czy zwroty akcyzy. Bazowy miesięczny wolumen za wrzesień jest w pliku wciąż pusty, więc nie da się z niego jeszcze odczytać, jak wymagający jest próg tego miesiąca. Podziału 55,6 mld między waluty a złoto się nie publikuje — komunikat podaje jedną sumę. A Bank Rosji prowadzi te operacje z własną korektą o operacje lustrzane, które wykonuje na rzecz funduszu, więc kwota realnie trafiająca każdego dnia na rynek będzie różna od 2,5 mld rubli; komunikatu Banku Rosji na okres od 7 września nie znaleźliśmy.