Samara tnie budżet 2026 po spadku CIT

5 listopada oficjalny portal opublikował ustawę nr 99-GD z 30 października, zmieniającą budżet obwodu samarskiego na rok 2026 i okres planowania 2027–2028. Sześćset czterdzieści stron, uchwalona przez Dumę obwodu 20 października, podpisana przez pełniącego obowiązki gubernatora W. Szabałatowa. Skan bez warstwy tekstowej; czytaliśmy go jako obrazy w tej sesji.

To druga w tym roku nowelizacja tego budżetu i pierwsza, która tnie. Preambuła samej ustawy wylicza, co było przed nią: ustawa uchwalona 2 grudnia 2025 roku i jedna nowelizacja opublikowana 12 marca 2026 roku. Oto wiersz, który każda z nich po sobie zostawiła, w tys. rubli, tak jak podaje go artykuł 1 każdej ustawy:

„1) w artykule 1: w części 1: w akapicie drugim kwotę «322 581 392» zastąpić kwotą «309 794 401»; w akapicie trzecim kwotę «362 085 766» zastąpić kwotą «344 677 734»; w akapicie czwartym kwotę «39 504 374» zastąpić kwotą «34 883 333»;”

Wobec marca obwód zdjął 12,79 mld rubli z tego, co spodziewa się zebrać, i 17,41 mld z tego, co spodziewa się wydać. Wobec ustawy uchwalonej w grudniu — planu, z którym wchodził w rok — dochody są niższe o 12,64 mld, czyli o 3,9%. W dziesiątym miesiącu roku Samara spodziewa się zebrać mniej, niż sądziła przed jego rozpoczęciem.

Wiersz deficytu czyta się odwrotnie i warto być tu precyzyjnym. Tym razem wydatki obcięto mocniej niż dochody, więc deficyt jest o 4,62 mld mniejszy niż w marcu. I jednocześnie o 4,77 mld większy niż w grudniu. Jedno i drugie jest prawdą naraz.

Na tę nowelizację czekano. 30 października rząd obwodu wydał rozporządzenie nr 742, zawieszające do 31 grudnia 2026 roku punkty rozporządzenia z 2021 roku, na mocy którego obwód zwraca część odsetek płaconych przez firmy od kredytów na projekty inwestycyjne w sferze usług socjalnych. Cel rozporządzenie określa jako „doprowadzenie do zgodności wielkości finansowania zobowiązań wydatkowych obwodu”, a jego punkt 4 stawia warunek:

„Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie z dniem jego oficjalnego opublikowania, jednak nie wcześniej niż z dniem wejścia w życie odpowiednich zmian w ustawie obwodu samarskiego «O budżecie obwodu na 2026 rok i okres planowania 2027 i 2028».”

Zawieszenie nie mogło się zacząć, dopóki budżet nie zostanie obcięty. Budżet został właśnie obcięty.

Cały ubytek mieści się w jednej pozycji

Załącznik 1, tabelę dochodów, zarówno ustawa marcowa, jak i październikowa podają w całości w nowym brzmieniu, więc obie wersje można zestawić obok siebie. Tys. rubli, rok 2026:

Spadek podatku od osób prawnych, 17,04 mld rubli, jest większy niż spadek całości dochodów — 12,79 mld. Reszta budżetu daje częściową rekompensatę: PIT rośnie o 4,49 mld, akcyza spada o 4,24 mld, a wpływy federalne maleją o 54,8 mln — artykuł 4 ustawy przesuwa tę pozycję z 26 567 637 na 26 512 813.

Podatek CIT jest naliczany od faktycznie osiągniętych zysków przedsiębiorstw, dlatego reaguje wcześniej niż pozostałe podatki regionalne, gdy przemysł zwalnia. Tabela pokazuje ten mechanizm: PIT wzrósł, akcyza spadła o około jedną dziesiątą, a CIT o niemal jedną piątą. Obwód samarski uwzględnił już ten ubytek w ustawie.

Plan na przyszły rok przy tym się nie rusza. Załącznik 1 zostawia pozycję podatku CIT na 2027 rok na poziomie 91 782 363,6, a na 2028 rok 94 260 487,4; ta nowelizacja ich nie dotyka. Obwód zakłada więc odbicie o 25,8% w 2027 roku wobec poziomu, który właśnie przyjął na 2026 — w tym samym dokumencie, w którym go przyjmuje.

Obwód ograniczył też przestrzeń do zadłużania

Zwykły sposób na ubytek dochodów to pozwolić deficytowi urosnąć i go sfinansować. Samara zrobiła odwrotnie. Artykuł 32 obniża górny limit wewnętrznego długu obwodu na każdą datę, którą obejmuje, a część 2 tego samego artykułu niemal o połowę zmniejsza to, co obwód spodziewa się zapłacić za obsługę tego długu w tym roku.

Limit na 2027 rok jest o 23,0 mld rubli, czyli o 22,0%, niższy niż ten, który obwód ustawił w grudniu, a kwota odłożona na obsługę długu w tym roku to połowa grudniowej. Region, któremu zabrakło 17 mld podatku CIT, obciął sobie zapas na pożyczki i rachunek odsetkowy, zamiast z nich skorzystać.

Załącznik 16, program zaciągania długu na 2026 rok, pokazuje, co zostało. W tys. rubli: papiery wartościowe — 23 000 000 do pozyskania wobec 4 900 000 spłaty; kredyty od instytucji kredytowych — 65 861 307 wobec 59 800 000; kredyty budżetowe z innych budżetów — 27 202 232 wobec 28 342 215. Własne sumy programu to 116 063 539 pozyskania i 93 042 215 spłaty, czyli zadłużenie netto 23,02 mld wobec deficytu 34,88 mld. Pozostałe 11,86 mld nie pochodzi ani z obligacji, ani z banków: to gotówka, którą obwód już ma, plus inne źródła.

Dwa szczegóły z tej tabeli warto wyjąć osobno. Niemal cała kolumna kredytów budżetowych to jeden instrument obrotowy: z 27 202 232 pozyskania 26 869 517 to kredyt skarbowy na uzupełnienie salda na jednolitym rachunku budżetu obwodu, a identyczne 26 869 517 jest spłacane wewnątrz roku. Netto daje zero i niczego nie finansuje — pokrywa luki między wpływami a płatnościami. A emisja obligacji na 23 mld wciąż jest w planie: programy na 2027 i 2028 rok przewidują spłaty 4 600 000 i 9 200 000 z tytułu „obligacyjnej pożyczki obwodu samarskiego z 2026 roku”. Według własnego sprawozdania obwodu z wykonania budżetu za dziewięć miesięcy, na 1 października nie uplasowano z niej nic.

Cięcie spada na gminy

Artykuł 21 tnie to, co obwód przekazuje w dół do budżetów lokalnych, o 6,67 mld rubli, czyli o 8,9%, i najmocniej tnie właśnie formy uznaniowe. Tys. rubli, rok 2026:

Subwencje, które opłacają zadania przekazane gminom, a więc obowiązkowe do sfinansowania, spadają najmniej. Subsydia, o których obwód decyduje sam, spadają najbardziej. Na 2027 rok ten sam artykuł przesuwa sumę w drugą stronę — z 59 377 682 na 61 113 015.

To, co w tym roku rośnie, to zgoda na zadłużanie się gmin. Artykuł 30 podnosi dwa swoje limity kredytów budżetowych dla budżetów lokalnych z 1 130 000 tys. rubli każdy do 1 330 000 i 1 230 000. Obwód wysyła swoim gminom mniej pieniędzy i oferuje więcej kredytu.

Druga ustawa opublikowana tego samego ranka wyjaśnia, czym to cięcie ma być utrzymane. Ustawa nr 101-GD z 2 listopada, uchwalona na tym samym posiedzeniu Dumy 20 października i podpisana przez gubernatora W. Fiedoriszczewa, zmienia nazwę obwodowej ustawy z 2005 roku „O ustroju budżetowym i procesie budżetowym w obwodzie samarskim” na „O stosunkach międzybudżetowych w obwodzie samarskim” i zawęża jej preambułę z procesu budżetowego jako całości do samych stosunków międzybudżetowych. Do artykułów 10 i 10² wpisuje sankcję:

„Jeżeli organ finansowy rejonu municypalnego wyda akt prawny o zastosowaniu środków odpowiedzialności wobec osiedla w tym rejonie z powodu niedochowania przez jego administrację trybu i terminów zawarcia porozumienia w sprawie działań na rzecz rozwoju społeczno-gospodarczego i uzdrowienia finansów komunalnych na dany rok budżetowy i (lub) niewykonania przez organ samorządu lokalnego osiedla w roku sprawozdawczym zobowiązań przewidzianych w porozumieniu… kwotę subwencji zmniejsza się o kwotę obniżenia dotacji z budżetu obwodu na wyrównanie zdolności budżetowej osiedla, wskazaną w odpowiednim akcie prawnym organu finansowego rejonu municypalnego.”

Osadzie, która nie podpisała — albo nie wykonała — porozumienia „o działaniach na rzecz rozwoju społeczno-gospodarczego i uzdrowienia finansów komunalnych”, organ finansowy rejonu tnie dotację wyrównawczą, a potem o tę samą kwotę tnie się subwencję samemu rejonowi — poprzez nowelizację ustawy o budżecie obwodu. Nacisk na najniższe piętro staje się prawnie przymusowy w tym samym tygodniu, w którym staje się większy.

Ta sama ustawa niesie cichszą zmianę. W artykułach 4, 5, 9, 26 i 28 słowa „według danych organów statystyki na ostatnią datę sprawozdawczą” zastąpiono wszędzie przez „według ostatnich oficjalnie opublikowanych danych organów statystyki”. Formuły dzielące pieniądze między obwód a jego gminy nie załamią się już, jeśli publikacja Rosstatu się spóźni. Większość tej ustawy wchodzi w życie 1 stycznia 2027 roku i stosuje się począwszy od budżetu na 2027 rok.

Co rośnie

W trzech punktach nowelizacja idzie w przeciwnym kierunku.

Publiczne zobowiązania normatywne — wypłaty, które obwód jest winien wskazanym kategoriom osób na mocy własnej ustawy i których nie może zmniejszyć bez uchylenia samego uprawnienia. Artykuł 3 prowadzi je z 19 441 682 tys. rubli w grudniu przez 26 360 260 w marcu do 33 296 045 teraz: +71,3% w ciągu roku, w budżecie, którego łączne wydatki są o 2,2% niższe niż na starcie.

Rezerwa na redukcję aparatu. Artykuł 19 skreśla istniejącą rezerwę „do 889 286 tys. rubli w 2026 roku” i dodaje nową:

„3) środków budżetowych przewidzianych w podrozdziale «Inne ogólnopaństwowe zagadnienia» działu «Ogólnopaństwowe zagadnienia» klasyfikacji wydatków budżetowych, w wysokości do 234 400 tys. rubli w 2026 roku, na finansowanie kosztów wynagrodzeń wraz z narzutami pracowników organów władzy obwodu samarskiego…, a także wypłat kompensacyjnych dla tych pracowników… wynikających z wykonania poleceń prezydenta Federacji Rosyjskiej oraz decyzji gubernatora i rządu obwodu samarskiego dotyczących reorganizacji, likwidacji, zmiany struktury i redukcji (zmiany) stanu zatrudnienia w organach władzy obwodu samarskiego.”

Do 234,4 mln rubli przeznaczono na wynagrodzenia i wypłaty kompensacyjne wynikające z reorganizacji, likwidacji, zmiany struktury i redukcji etatów we własnych organach władzy obwodu. Dwie kolejne ustawy opublikowane tego samego ranka, nr 103-GD i nr 102-GD, dodają drugie stanowisko pierwszego wicegubernatora i odpowiednio zmieniają ustawę o osobach zajmujących stanowiska państwowe. Nigdzie nie wskazano, czy rezerwa sfinansuje właśnie tę zmianę: ustawa budżetowa nie wymienia ani organu, ani stanowiska, ani liczby etatów.

Ługańsk. Punkt 19 części 2 artykułu 19 ustawy budżetowej pozwala rządowi obwodu przesuwać środki na infrastrukturę na terytorium okupowanym bez zmiany budżetu. Nowelizacja dopisuje do niego cztery słowa: po „Donieckiej Republice Ludowej” tekst brzmi teraz „i Ługańskiej Republice Ludowej”.

Spada jeszcze jedna pozycja i nie jest komunalna: transfer obwodu do Funduszu Emerytalnego i Ubezpieczeń Społecznych na 2026 rok idzie z 13 039 616 tys. rubli w grudniu przez 12 556 316 w marcu do 11 235 542 teraz — o 1,80 mld, czyli o 13,8%, poniżej planu wyjściowego.

Co to znaczy dla szeregu, który prowadzimy

Mierzymy skonsolidowane saldo budżetów regionalnych jako sumę kroczącą za dwanaście miesięcy dla wszystkich regionów Rosji razem. Stoi na deficycie 1,466 bln rubli i daje 33 na 100 wobec przedwojennej kotwicy — nadwyżki 0,661 bln na koniec 2021 roku — oraz zarejestrowanej granicy alarmowej na deficycie 2,5 bln. Nasz poradnik o budżetach regionalnych wyjaśnia, jak zbudowany jest ten szereg. Ta ustawa nie zmieniła regionalnego odczytu w dzisiejszym porannym przebiegu; indeks wytrzymałości wynosi 45,9 na 100, w strefie stresu.

Nowelizacja jednego regionu pokazuje, jak wygląda dostosowanie wewnątrz tej liczby. Deficyt obwodu samarskiego jest mniejszy niż w marcu, co w szeregu krajowym wygląda jak poprawa. Zmalał dlatego, że obwód obciął wydatki mocniej, niż spadły dochody. Za tą poprawą stoją cięcia transferów dla gmin i funduszu socjalnego oraz wzrost wypłat, które obwód jest winien obywatelom z mocy prawa. Nowelizacja odnotowuje obie zmiany, ale nie wskazuje na przepływ pieniędzy między nimi. Pozostały deficyt jest pokrywany finansowaniem dłużnym netto w wysokości 23,02 mld oraz kwotą 11,86 mld ze środków na rachunkach i innych źródeł. Saldo regionalne poprawione w ten sposób nie jest tym samym co saldo poprawione dzięki odbiciu dochodów, a szereg nie rozróżnia tych przypadków.

Kto jeszcze to zapisał

Trzy dni temu obwód murmański nazwał 40-procentowe załamanie podatku CIT od kluczowych płatników bezpośrednią przyczyną swojego długu komercyjnego — 78 mld rubli długu, 57,6% z tego wobec banków, 7,4 mld rocznie na obsługę. Samara startuje z tego samego miejsca i idzie w drugą stronę: wzięła ubytek ze swoich wydatków i obniżyła limit długu, zamiast podnieść zapożyczenie. Dwa dni temu obwód swierdłowski, który nie jest bankom winien nic, pokrył deficyt 34,2 mld z nagromadzonych sald i wykazał podatek CIT niższy o 13,0%. Trzy regiony różnią się tym, ile miały zapasu. Nie różnią się tym, co stało się z podatkiem.

19 października pisaliśmy, jak Chakasja przesunęła 106 mln rubli na płace, nie tykając ustawy budżetowej. Obwód samarski zrobił widoczną wersję tego samego dostosowania: sześćset czterdzieści stron, uchwalonych przez parlament i opublikowanych.

Czego nie wiemy

Dokąd idzie dodatkowe 13,9 mld publicznych zobowiązań normatywnych. Artykuł 3 podaje jedną sumę łączną. Rozpisanie na rodzaje wypłat leży w załącznikach 4 i 5 — resortowa struktura wydatków, kilkaset stron — których nie czytaliśmy.

Ilu osób dotyczy 234,4 mln. Ustawa nie podaje liczby etatów i nie podają jej też dwie ustawy o przebudowie rządu opublikowane obok.

Czy emisja obligacji na 23 mld dojdzie do skutku. Program ją zakłada i rozpisuje spłatę na lata 2027 i 2028. Na 1 października nie uplasowano nic, a ustawa nie mówi, dlaczego obwód oczekuje, że ostatni kwartał będzie inny.

Ile kosztują zawieszenia. Rozporządzenie nr 742 nazywa subsydium, które zawiesza, i datę, do której je zawiesza. Kwoty nie podaje. Opublikowano je 3 listopada obok innych samarskich rozporządzeń z tego samego dnia z tą samą warunkową klauzulą, których nie czytaliśmy pojedynczo; bez załączników resortowych żadnego z nich nie da się przypisać do pozycji budżetu.

Dlaczego ubytek jest tej wielkości. Ustawa notuje liczbę, nie jej przyczynę. Nie towarzyszy jej w rejestrze żadne uzasadnienie, a my nie znaleźliśmy oświadczenia obwodu przypisującego te 17 mld konkretnym płatnikom czy branżom.