19 sierpnia na posiedzeniu rady przy prezydencie Putin polecił rządowi ustalić listę regionów o niestabilnej sytuacji finansowej, przygotować wraz z nimi programy finansowo-ekonomicznego uzdrowienia na okres do pięciu lat oraz rozdzielić do końca roku co najmniej 100 mld rubli dotacji wyrównawczych.

Dwa obrazy, które sobie nie przeczą

Sprawozdanie Siłuanowa na tym samym posiedzeniu brzmi z początku jak dobra wiadomość: dochody budżetów regionalnych wzrosły od początku roku o 6% i przekroczyły 15 bln rubli, PIT o 10%, CIT o 6%. Saldo budżetów regionalnych na 1 sierpnia wyniosło 170 mld rubli, 36 regionów zamknęło rok nadwyżką. Dług regionów spadł od stycznia o 115 mld, do 3,3 bln rubli, czyli 17% dochodów własnych.

Wiedomosti pokazują drugi obraz: liczba regionów z deficytem budżetowym w pierwszym kwartale 2026 roku wzrosła do 56 z 46 rok wcześniej, a największe deficyty w relacji do dochodów odnotowano w Żydowskim Obwodzie Autonomicznym (50,5%), obwodzie kemerowskim (50%), wołogodzkim (32,9%) i w Komi (32,7%).

Oba są prawdziwe. Jeden opisuje sumę, drugi rozkład.

Co naprawdę trzyma saldo

Odpowiedź jest w samym sprawozdaniu Siłuanowa i nie brzmi: dochody. Saldo podtrzymują trzy kolejne działania władz federalnych.

Pierwsza — umorzenie dwóch trzecich zadłużenia z tytułu kredytów budżetowych:

„Wielkość takiego umorzenia wyniosła 518 mld rubli. Z tego instrumentu skorzystało 76 regionów. Większość uwolnionych środków skierowano na wsparcie rodzin wojskowych.”

Druga — przesunięcie spłaty pozostałej jednej trzeciej z lat 2027–2029 na 2031–2033; projekt ustawy resort wniesie jesienią wraz z pakietem budżetowym, co uwolni przez trzy lata prawie 300 mld rubli. Trzecia — te same 100 mld dotacji, o których mowa była na radzie. Efekt budżetowy programów stabilności na 2027 rok Siłuanow szacuje na „ponad 800 mld rubli” — i natychmiast dodaje: „Ale to nie wystarczy.”

Deficyt regionalny więc nie znika. Zostaje przeniesiony do budżetu federalnego i na następną dekadę. Pięcioletni program uzdrowienia oznacza, że nie chodzi o przejściową lukę kasową, lecz o strukturalny deficyt, który centrum zamierza pokrywać co roku.

Polecenie Putina brzmi tak:

„Proszę rząd o ustalenie listy takich podmiotów Federacji i o zaproponowanie zestawu mechanizmów, które zrównoważą ich sytuację finansową. A także o przygotowanie i zatwierdzenie wraz z regionami programów ich finansowo-ekonomicznego uzdrowienia, rozpisanych na okres do pięciu lat.”

Dlaczego to jest o płaceniu za wojnę

Budżety regionalne finansują wypłaty dla uczestników wojny, usługi komunalne i wydatki socjalne. Siłuanow mówi to wprost: większość środków uwolnionych umorzeniem 518 mld poszła na wsparcie rodzin wojskowych. Kommiersant dodaje, że na 1 sierpnia kredyty komercyjne stanowią jedną trzecią długu regionów. Część tego systemu zależy więc od finansowania bankowego na warunkach rynkowych.

Co to zmienia w naszym modelu

Wartość wskaźnika się nie zmienia. Dwie liczby wymagają jednak wyjaśnienia.

Nasz wskaźnik budżetów regionalnych pokazuje obecnie −1,616 bln rubli w roku kroczącym, dane za lipiec. Siłuanow podaje +170 mld. To nie sprzeczność: jego liczba jest narastająca za siedem miesięcy, nasza obejmuje pełne dwanaście. Rosyjskie budżety regionalne zawsze wyglądają na zrównoważone do grudnia, kiedy przechodzi gros wydatków; obie liczby mierzą różne odcinki czasu i nie kolidują.

Po drugie, poprawę, o której informuje resort, sfinansowano ze środków federalnych, a nie z dochodów regionów. Nasz wskaźnik mierzy wynik, nie źródło pieniędzy. Spadnie, jeśli transfery ustaną, i utrzyma się, jeśli będą trwać. Sprawa wpływa też pośrednio na deficyt federalny: umorzenia i dotacje są wydatkami władz federalnych.

Aktualny stan wszystkich ośmiu wskaźników jest na monitorze.

Czego nie wiemy

Listy regionów jeszcze nie ma — polecenie wydano, a takie listy pojawiają się zwykle kilka tygodni później. Nie podano, skąd biorą się 100 mld dotacji: rezerwa rządu czy przesunięcie wewnątrz planu. Nie wiadomo, czy efekt „ponad 800 mld” wpisano w projekt budżetu na lata 2027–2029, który resort wniesie we wrześniu. Stenogram posiedzenia na kremlin.ru przez cały czas przygotowywania tego tekstu zwracał błąd 503; dlatego cytat Putina pochodzi z RIA, natomiast wszystkie liczby Siłuanowa — z tekstu jego sprawozdania na stronie Ministerstwa Finansów.