10 listopada oficjalny portal opublikował rozporządzenie nr 1485 z 10 listopada, podpisane przez premiera M. Miszustina. Tytuł nie zdradza niczego — „O zmianie niektórych aktów Rządu Federacji Rosyjskiej” — a rząd nie wydał do niego żadnego komunikatu. Plik liczy jedenaście stron: dwie samego rozporządzenia i dziewięć zmian w dwudziestu jeden punktach do Rozporządzenia o państwowej regulacji cen wyrobów dostarczanych w ramach państwowego zamówienia obronnego. Wszystkie jedenaście przeczytaliśmy w tej sesji.

Dziewiętnaście z dwudziestu jeden punktów dotyczy procedury: papierowe egzemplarze zastąpiono składaniem elektronicznym „na wymiennych optycznych maszynowych nośnikach informacji z funkcją jednokrotnego zapisu”, cztery egzemplarze zostawiono tylko dla dokumentów objętych tajemnicą państwową, a odsyłacz poprawiono z punktu 66 na punkt 67. Punkt 5 jest inny. Przepisuje zdanie, które ustala najniższy zysk, jaki państwo zapłaci producentowi broni.

Punkt 5

„5. Akapit drugi punktu 54 otrzymuje brzmienie: «Dla wykonawcy głównego (wykonawcy) w przypadku, gdy udział jego kosztów własnych w koszcie własnym wyrobu wynosi 20 procent lub więcej, planowana rentowność (zysk) nie może być mniejsza niż 5 procent kosztu własnego wyrobu. Przy tym dla takich wykonawców głównych (wykonawców) minimalna wielkość planowanej rentowności (zysku) musi odpowiadać wymogom przewidzianym w akapicie pierwszym niniejszego punktu, w przypadku gdy wskazana wartość, obliczona z zastosowaniem wymogów przewidzianych w niniejszym akapicie, będzie mniejsza niż obliczona z zastosowaniem wymogów przewidzianych w akapicie pierwszym niniejszego punktu.»”

Pierwsze zdanie powtarza obowiązującą regułę, ale usuwa słowa „przy tym”, od których wcześniej zaczynał się akapit. Drugie zdanie jest nowe: tam, gdzie 5% wypada niżej niż próg z poprzedniego akapitu, obowiązuje poprzedni akapit.

Dwa progi

Punkt 54 stosuje się, gdy cenę wyrobu obronnego ustala się metodą kosztową — metodą, która dodaje regulowaną marżę do zweryfikowanego kosztu własnego. Zawiera dwa progi i do tej pory nie mówił, który z nich ma pierwszeństwo.

Akapit pierwszy, w brzmieniu nadanym mu przez rozporządzenie nr 935 z 21 maja 2022 r., ustala marżę jako sumę dwóch części i podkłada pod nią próg:

„nie więcej niż 1 procent planowanych kosztów zewnętrznych i nie więcej niż 25 procent planowanych kosztów własnych organizacji na dostawę (w tym produkcję) wyrobu, lecz nie mniej niż 10 procent planowanych kosztów własnych organizacji na dostawę (w tym produkcję) wyrobu”.

Akapit drugi — ten, który zastępuje punkt 5 — dokłada inny próg dla wykonawców robiących znaczną część pracy samodzielnie: nie mniej niż 5 procent kosztu własnego.

Oba mierzy się od innych podstaw, więc to, który wiąże, zależy od stopnia integracji pionowej producenta. Zapiszmy koszt własny jako 100, a udział wykonawcy w nim jako k:

koszty własne jako udział w koszcie własnympróg z akapitu pierwszego (10% kosztów własnych)próg z akapitu drugiego (5% kosztu własnego)który wiąże
20%2,0% kosztu5,0% kosztuakapit drugi
40%4,0% kosztu5,0% kosztuakapit drugi
50%5,0% kosztu5,0% kosztusą równe
60%6,0% kosztu5,0% kosztuakapit pierwszy
80%8,0% kosztu5,0% kosztuakapit pierwszy

Punkt przecięcia leży dokładnie w połowie: 0,10 × k przewyższa 0,05 wtedy, gdy k przewyższa 0,5. Poniżej hojniejsza jest reguła 5% i nic się nie zmienia. Powyżej nowe zdanie podnosi gwarantowane minimum — do 6% kosztu własnego dla wykonawcy robiącego 60% pracy samodzielnie i do 8% kosztu własnego, o trzy piąte więcej niż 5%, dla tego, który robi 80%.

Kto to jest

Wykonawcy powyżej tej granicy to ci, którzy wytwarzają większość wyrobu we własnych halach, zamiast montować go z kupionych zespołów. Według nowego tekstu kierunek jest mechaniczny: ten sam zweryfikowany koszt niesie większą gwarantowaną marżę. Jeśli wyraźnie zapisane pierwszeństwo zmienia praktykę, państwo płaci za ten sam wyrób więcej. Przy niezmienionych nakładach działu „Obrona narodowa” można kupić mniej sztuk; przy niezmienionym programie rzeczowym potrzeba więcej pieniędzy.

Kierunek dla budżetu nie kryje się w arytmetyce. Tekst przyznaje teraz wprost wyższy próg najbardziej zintegrowanym dostawcom. Czy zmienia to kwoty faktycznie płacone przez państwo przed tym rozporządzeniem, pozostaje główną niewiadomą opisaną niżej.

Uchylenie, które nie jest tym, na co wygląda

Punkt 2 rozporządzenia uchyla „punkt 11 zmian… zatwierdzonych rozporządzeniem Rządu Federacji Rosyjskiej z 23 sierpnia 2021 r. nr 1388”. Uchylona zmiana z 2021 roku obok przepisanego progu zysku podsuwa domysł, że usuwa się właśnie to, co trzymało próg na 5%. Tak nie jest.

Wydobyliśmy rozporządzenie nr 1388 z rejestru (opublikowane 26 sierpnia 2021 r., siedem stron) i przeczytaliśmy jego zmiany w całości. Punkt 11 brzmi:

„11. Punkt 128 uzupełnia się o podpunkt «k» w brzmieniu: «k) numer rejestracyjny ceny określonej jako bazowa oraz rok bazowy (w przypadku zastosowania metody indeksacji ceny bazowej i metody indeksacji według pozycji kosztów bazowych).»”

To pole w zapisie rejestracji ceny. Punkt 20 dzisiejszych zmian skreśla ten sam podpunkt z punktu 128, a punkt 2 rozporządzenia sprząta po instrukcji z 2021 roku, która go utworzyła. Żaden z tych aktów nigdzie nie dotyka progu zysku. Akapitu drugiego punktu 54 w rozporządzeniu nr 1388 nigdy nie było.

Co jeszcze drgnęło w tym samym tekście

Trzy inne punkty zmieniają pieniądze albo terminy, a nie obieg papierów.

Czterdzieści dni roboczych. Punkty 3„a” i 17 wstawiają ten sam nowy akapit do punktów 50 i 125: gdy jedyny dostawca zwraca się do zamawiającego państwowego o przedłużenie terminu rozpatrzenia jego dokumentów, zamawiający przedłuża, a „maksymalny termin, o jaki przedłuża się okres rozpatrzenia na takie wnioski, wynosi 40 dni roboczych”. Uzgadnianie ceny w zamówieniu obronnym zyskuje formalną zwłokę z inicjatywy dostawcy, której wcześniej nie miało.

Cena zarejestrowana staje się pułapem. Punkt 21 zastępuje w akapicie drugim punktu 130 słowa „cenie zarejestrowanej” słowami „cenie nieprzekraczającej ceny zarejestrowanej”. Rejestracja ustalała liczbę; teraz ustala górną granicę, pod którą jest miejsce.

Dziesięciomiesięczna zwłoka. Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia z dwoma wyjątkami wymienionymi w punkcie 4: akapit czwarty punktu 12 i akapit szósty punktu 18 zaczynają obowiązywać od 1 września 2027 r. Oba to ta sama instrukcja — że zamawiający państwowy przesyła dokumenty do Federalnej Służby Antymonopolowej „tym samym sposobem, którym zostały złożone”. Reguła przesyłania jest odroczona; reguła ceny nie.

Ten sam dział, ten sam dzień

Kilka godzin przed rozporządzeniem nr 1485 ten sam portal opublikował zarządzenie nr 3275-r z 10 listopada, jedna strona, podpisane przez tego samego premiera. Kieruje ono do Rosgwardii środki budżetowe przewidziane dla Ministerstwa Finansów w poddziale „Inne zagadnienia w dziedzinie obrony narodowej” działu „Obrona narodowa”, w kwocie do 249 963,9 tys. rubli — około 250 milionów — na zwrot kosztów przejazdu na urlop dla jej żołnierzy oraz dla osób pełniących w niej służbę ze stopniami policyjnymi. Cel wpisano w samo zdanie operacyjne:

„…w celu niedopuszczenia do powstania zobowiązań”.

Dwa akty, jeden dzień, jeden dział budżetu. Jeden podnosi gwarantowaną marżę, którą państwo płaci swoim producentom broni. Drugi przekierowuje środki budżetowe już przewidziane dla Ministerstwa Finansów w tym poddziale, żeby jedna formacja nie została w tyle z rachunkami za przejazdy urlopowe. Drugi jest na tyle mały, że nie jego rozmiar jest tu istotny; pokazuje on budżet zarządzany rachunek po rachunku, na poziomie pojedynczej pozycji, wewnątrz działu, który państwo ogłosiło swoim pierwszym priorytetem.

Tutaj pieniądze należą się żołnierzom za ich własne przejazdy, a nie spółce z tytułu faktury. Dlatego zarządzenie nie wchodzi do naszego wskaźnika przeterminowane należności w Rosji, który obejmuje przeterminowane kwoty należne między organizacjami i który objaśnia nasz przewodnik po przeterminowanych należnościach. Pokazuje ono rzecz węższą, ale nadal wartą dostrzeżenia: państwo śledzi już zaciągnięte zobowiązanie i reguluje je, zanim stanie się zaległością.

Co to znaczy dla serii, które prowadzimy

Dziś bez zmian. Poranne zbieranie danych nie odnotowało zmiany w żadnym z ośmiu wskaźników, a indeks wytrzymałości wynosi 46,6 na 100, w strefie stresu.

Deficyt budżetowy Rosji to seria, na którą rozporządzenie oddziałuje przez stronę wydatkową. Kroczący dwunastomiesięczny deficyt do września wynosi 7 342 mld rubli, czyli 3,2% PKB, i daje 66 na 100 wobec przedwojennej kotwicy, która sama była nadwyżką — 524,3 mld rubli, czyli 0,34% PKB, w 2021 roku — i linii alarmowej zarejestrowanej z góry na 10% PKB. Nasz przewodnik po deficycie wyjaśnia, jak zbudowana jest ta seria, a nasz przewodnik po wydatkach wojskowych wykłada, co wchodzi, a co nie wchodzi do działu „Obrona narodowa”.

Reguła cenowa nie wchodzi do tej serii jako liczba. Wyznacza kierunek: tekst przypisuje teraz większą gwarantowaną marżę każdej sztuce kupionej metodą kosztową od silnie zintegrowanego dostawcy. Jeśli zmienia to praktykę, rachunek trafia do tego samego działu budżetu, którego deficyt mierzy seria.

Czego nie wiemy

Czy to podnosi ceny, czy tylko zapisuje to, co i tak robiono. To centralna niepewność i tutaj jej nie rozstrzygniemy. Do dziś oba progi stały w sąsiednich akapitach połączone słowami „przy tym”, co można czytać jako nakaz stosowania obu — a wtedy wiązał już wyższy z dwóch i zmiana w praktyce nic nie zmienia. Nowe brzmienie skreśla „przy tym” z początku akapitu, a następnie wprost ustala pierwszeństwo. To, że rządy ustawowo rozstrzygają sporne odczytania, jest powodem, by sądzić, że pytanie było żywe; nie jest dowodem na to, jak rozstrzygała je w praktyce Federalna Służba Antymonopolowa, która te ceny rejestruje. Nie udało nam się uzyskać uzasadnienia: komunikatu nie wydano, a karty projektu na regulation.gov.ru nie udało się otworzyć z tego środowiska.

Ile to pieniędzy. Udział kosztów własnych w koszcie własnym nie jest publikowany dla przemysłu obronnego — ani w rozbiciu na firmy, ani zbiorczo — więc liczba wykonawców powyżej granicy 50% jest nieznana, a efektu budżetowego nie da się policzyć ani z tego dokumentu, ani z żadnego innego, którym dysponujemy. Każda podana tu liczba byłaby zmyślona.

Po co dziesięciomiesięczna zwłoka. Dwa akapity wstrzymane do 1 września 2027 r. dotyczą tego, jak dokumenty docierają do służby antymonopolowej. Dlaczego potrzeba na to dziesięciu miesięcy, rozporządzenie nie mówi.

Czy luka w Rosgwardii była realna. „Do 249 963,9 tys. rubli” to pułap, nie wypłata, a „…w celu niedopuszczenia do powstania zobowiązań” to standardowa formuła w takich aktach. Da się ją pogodzić zarówno z rzeczywistą luką, jak i z ostrożnością proceduralną. Zarządzenie nie powołuje się na wcześniejsze akty swojego rodzaju, a zbiorczej ewidencji takich aktów nigdzie się nie publikuje, więc nie możemy powiedzieć, ile ich było w tym roku ani na jaką sumę.