12 listopada Miszustin podpisał cztery zarządzenia służące temu samemu celowi: rekompensacie dla kredytodawców za kredyty o preferencyjnym oprocentowaniu. Trzy przydzielają nowe środki z funduszu rezerwowego rosyjskiego rządu — razem do 49 511 800,7 tys. rubli. Czwarte przepisuje sierpniowy przydział z tego samego funduszu, podnosząc go o 20 531 185,7 tys. Łącznie cztery zarządzenia przeznaczają na ten cel do 70 042 986,4 tys. rubli — 70,0 mld. Pięć tygodni temu czytaliśmy o dniu, w którym przez to samo konto przeszło 8,28 mld; tym razem kwota jest osiem i pół razy większa. Wszystkie cztery zarządzenia, wraz z sierpniowym bazowym, przeczytaliśmy w tej sesji i przeliczyliśmy każdą sumę.
Cztery zarządzenia, jeden cel
Tysiące rubli, wszędzie pułapy — każde zarządzenie mówi „do”:
| zarządzenie | suma | co rekompensuje |
|---|---|---|
| nr 3340-r | 36 900 000 | kredyty inwestycyjne dla producentów rolnych (uchwała nr 1528) |
| nr 3309-r | 11 500 000 | krótkoterminowe i inwestycyjne kredyty rolne (uchwała nr 512) |
| nr 3308-r | 1 111 800,7 | kredyty konsumenckie dla mieszkańców wsi i kredyty na wiejską infrastrukturę |
| nr 3339-r | +20 531 185,7 | pułap fabryki finansowania projektów VEB.RF |
Pierwsze zarządzenie jest największe, a jego zdanie operacyjne pokazuje formę wspólną dla wszystkich trzech nowych przydziałów:
„Przydzielić w 2026 roku Ministerstwu Rolnictwa Rosji z funduszu rezerwowego Rządu Federacji Rosyjskiej środki budżetowe w wysokości do 36 900 000 tys. rubli na udzielenie z budżetu federalnego subsydiów rosyjskim organizacjom kredytowym i państwowej korporacji rozwoju VEB.RF na zwrot nieuzyskanych przez nie dochodów z kredytów udzielonych producentom rolnym… po preferencyjnej stopie.”
Środki nie są przeznaczone dla gospodarstw. Trafiają do banków, które udzieliły im kredytów poniżej stopy rynkowej, aby pokryć różnicę obiecaną przez państwo. Preambuła zarządzenia mówi, co pokrywa ta suma: wykonanie już podjętych zobowiązań do subsydiowania co najmniej 41 tys. kredytów preferencyjnych do września 2026 roku włącznie. Zarządzenie podpisane w listopadzie obejmuje bieżące zobowiązania ujęte do września. Nr 3309-r ma tę samą konstrukcję dla co najmniej 500 kredytów krótkoterminowych i inwestycyjnych według reguł z 2019 roku; nr 3308-r dzieli swoją sumę między około 18,2 tys. kredytów konsumenckich dla mieszkańców wsi (505 368,7 tys. rubli) i piętnaście kredytów na wiejską infrastrukturę (606 432 tys.).
Stała suma staje się pułapem
Nr 3339-r ma jedno zdanie. W zarządzeniu z 20 sierpnia 2026 roku nr 2222-r „słowa «39 494 597,6 tys. rubli» zastępuje się słowami «do 60 025 783,3 tys. rubli»”. Sierpniowe zarządzenie przydzielało ministerstwu gospodarki środki z tego samego funduszu rezerwowego na wkład majątkowy do VEB.RF — zwrot kosztów korporacji rozwoju z tytułu kredytowania w „fabryce finansowania projektów”, programie kredytów konsorcjalnych dla dużych projektów inwestycyjnych. W sierpniu ten wkład był stałą kwotą 39 494 597,6 tys. rubli. Dwanaście tygodni później to pułap 60 025 783,3 tys. — o 20 531 185,7 tys. więcej, wzrost o 52,0% w niecałe trzy miesiące. Zarządzenie nie podaje powodu; nie znaleźliśmy noty wyjaśniającej, która by go podała.
Rachunek rośnie razem ze stopą
Preferencyjna stopa działa tak: kredytobiorca płaci niską stopę, a budżet dopłaca kredytodawcy różnicę do stopy rynkowej, dopóki kredyt żyje. Każdy kredyt udzielony w minionych latach po „stopie bazowej minus” kosztuje budżet dalej, dopóki stopa bazowa jest wysoka — a stoi ona na 14% po zejściu z 21% od lata zeszłego roku. Tego samego dnia, gdy podpisywano te zarządzenia, szefowa banku centralnego opowiedziała Dumie Państwowej, jak ta maszyna wygląda z jej strony. Przedstawiając wytyczne polityki pieniężnej na lata 2027–2029, Elwira Nabiullina powiedziała, że wolumen kredytów o subsydiowanych stopach zbliżył się, według szacunku banku, do 19 bln rubli — 14% całego kredytu rublowego dla gospodarki, z hipoteką jako największym kawałkiem, i nazwała mnożenie takich programów „ślepym zaułkiem”, między innymi „z punktu widzenia obciążenia budżetu”. Wymieniła też deficyt jako jeden z dwóch powodów spowolnienia obniżek stóp:
„I drugi czynnik, który braliśmy pod uwagę: to, że Rząd odłożył na później powrót do budżetu bez deficytu. Związek jest tu bezpośredni. Dodatkowe pieniądze wchodzą do gospodarki dwoma głównymi kanałami — przez kredyt bankowy i przez budżet. A jeśli kanałem budżetowym wchodzi więcej pieniędzy, to kredytem musi wejść mniej, żeby masa pieniądza nie wyprzedzała zdolności gospodarki do wytwarzania towarów i usług.”
Oba wystąpienia zamykają koło. Deficyt trzyma stopę wysoko dłużej; wysoka stopa czyni każdy już udzielony kredyt preferencyjny droższym dla budżetu; przydział jest ustalany w trakcie roku zarządzeniem rządu z funduszu rezerwowego — i zasila ten sam deficyt, przeciw któremu ustawiono stopę. 70,0 mld z 12 listopada to jeden dzień tego koła, rozpisany w czterech dokumentach.
Druga strona księgi
To samo okno pokazuje, czym fundusz się uzupełnia. Trzy zarządzenia opublikowane 13 listopada polecają ministerstwu finansów zwiększyć fundusz rezerwowy łącznie o 7 067 530,9 tys. rubli, każde z nazwanym źródłem: nr 3331-r dodaje 3 366 489,3 tys. z jednorazowych płatności za korzystanie z podziemia ponad prognozę dochodów; nr 3290-r 2 274 709,5 tys. z „innych dochodów z kompensacji wydatków budżetu federalnego”; a nr 3278-r z 10 listopada 1 426 332,1 tys. pieniędzy otrzymanych z rozwiązania kontraktów państwowych „z powodu nienależytego wykonania swoich zobowiązań przez organizacje wykonawcze” przy obiektach budowlanych dyrekcji zamówień państwowych ministerstwa transportu. Wszystkie trzy opierają się na części 16 artykułu 14 ustawy nr 431-FZ — specjalnych reguł wykonania budżetów na 2026 rok, tej samej ustawy, której regionalne wyłączenia czytaliśmy na początku tego tygodnia.
Trzecie źródło zasługuje na osobne zdanie: 1,43 mld rubli wróciło, bo wykonawcy nie wywiązali się z kontraktów na budowę infrastruktury transportowej — środki przeznaczone na budowę, która nie przyniosła obiektów. Wobec 70,0 mld przeznaczonych na wydatki w tym oknie wpłynęło 7,07 mld: mniej więcej jeden rubel wpływu na każde dziesięć rubli wydatków.
Sam fundusz rezerwowy jest zatwierdzonym przydziałem: jego wielkość stoi w ustawie budżetowej. To, co rozstrzyga się w trakcie roku, zarządzeniami jak te i poza zatwierdzonym rozkładem wydatków, to na co on idzie. W październiku były to lotniska zamknięte zakazami lotów i niedomknięty budżet Krymu; 12 listopada — stały koszt dawnych obietnic co do stóp procentowych.
O czym zarządzenia milczą
Ile zostanie faktycznie wypłacone. Wszystkie cztery sumy to pułapy („do”), a zarządzenia przesuwają przydziały, nie gotówkę. Co dotrze do banków, zależy od wykonania, a sprawozdania dla rządu są wymagalne dopiero do 1 marca 2027 roku.
Jaka jest suma roku. Skonsolidowanego rejestru przydziałów funduszu rezerwowego na rekompensatę stóp w 2026 roku się nie publikuje; minfin.gov.ru odpowiadał w tej sesji na każde zapytanie błędem, a strona samego rządu była niedostępna. Umiemy policzyć okno, nie rok.
Dlaczego pułap fabryki wzrósł akurat o 20,5 mld. Nr 3339-r nie podaje podstaw, a noty wyjaśniającej na portalu regulation.gov.ru nie znaleźliśmy.
Jaki jest stan funduszu. Rząd nie publikuje bieżącego salda funduszu rezerwowego, więc ile w nim zostało po 70,0 mld na zewnątrz i 7,07 mld do środka w tym oknie, z dokumentów powiedzieć się nie da.
Co to znaczy dla szeregów, które prowadzimy
Mierzymy deficyt budżetowy Rosji jako kroczącą sumę dwunastomiesięczną. Po październik wynosi on 3,0% PKB — 6 918 mld rubli — i daje 67 na 100 wobec przedwojennej kotwicy, nadwyżki 0,34% PKB w 2021 roku, oraz zarejestrowanej linii alarmowej na 10%. Zebranie danych z 13 listopada przesunęło ten odczyt z 3,2% miesiąc wcześniej: kroczące okno wymieniło październik 2025 na październik 2026, który wypadł o 445 mld rubli lżej. Żadne z czterech zarządzeń go nie rusza — ich kwoty są ujęte w wydatkach, które deficyt już liczy. Indeks wytrzymałości wynosi 47,8 na 100, w strefie stresu. Nasz przewodnik po deficycie wyjaśnia, jak zbudowany jest szereg.
Dzień dokumentuje mechanizm, nie nową liczbę: zobowiązania wycenione według stopy bazowej 14% zapadają nieprzerwanie, planowe przydziały ustawy ich nie nazywają, a różnicę płaci fundusz przeznaczony na nieplanowane wydatki — 70,0 mld rubli tej różnicy rozstrzygnięto w jeden dzień i opublikowano w dwa dni.